Thực hiện các cam kết của Việt Nam khi tham gia Công ước Khung của Tổ chức Y tế Thế giới về Kiểm soát thuốc lá (FCTC), ngày 22/5/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 922/QĐ-TTg phê duyệt Đề án nghiên cứu, hỗ trợ chuyển đổi, thay thế cây thuốc lá bằng các cây trồng, vật nuôi phù hợp cho các hộ nông dân trồng cây thuốc lá đến năm 2030, định hướng đến năm 2035. Đây được xem là một bước đi quan trọng, thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc thực hiện các mục tiêu kiểm soát thuốc lá gắn với phát triển nông nghiệp bền vững và bảo đảm sinh kế cho người dân.

Trong nhiều năm qua, cây thuốc lá đã góp phần tạo việc làm và thu nhập cho hàng chục nghìn hộ nông dân tại một số địa phương. Tuy nhiên, trước xu hướng giảm nhu cầu tiêu thụ thuốc lá trên toàn cầu, cùng với yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế về kiểm soát thuốc lá, việc nghiên cứu và từng bước chuyển đổi sang các loại cây trồng, vật nuôi có hiệu quả kinh tế cao hơn, thân thiện với môi trường và phù hợp với điều kiện từng vùng sinh thái là yêu cầu cấp thiết.

Đề án được ban hành nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng sản xuất thuốc lá, xác định các mô hình sinh kế thay thế khả thi, từ đó xây dựng lộ trình hỗ trợ người dân chuyển đổi một cách hiệu quả, bền vững. Điểm nổi bật của Đề án là đặt người nông dân ở vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi, bảo đảm việc thay thế cây thuốc lá không làm ảnh hưởng đến thu nhập và đời sống của các hộ dân, đồng thời tạo cơ hội tiếp cận các mô hình sản xuất nông nghiệp có giá trị gia tăng cao hơn.

Theo các chuyên gia, việc chuyển đổi cây trồng không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu giảm nguồn cung nguyên liệu thuốc lá theo định hướng của Công ước FCTC mà còn mở ra cơ hội tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp tại các vùng trồng thuốc lá. Nhiều loại cây trồng và vật nuôi có tiềm năng như cây dược liệu, cây ăn quả, rau màu đặc sản, chăn nuôi gia súc, gia cầm hoặc các mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn đang được nghiên cứu, đánh giá để lựa chọn phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Việc ban hành Quyết định số 922/QĐ-TTg ngày 22/5/2026 phê duyệt "Đề án nghiên cứu, hỗ trợ chuyển đổi, thay thế cây thuốc lá bằng các cây trồng, vật nuôi phù hợp cho các hộ nông dân trồng cây thuốc lá đến năm 2030, định hướng 2035" cũng khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Đồng thời, đây là cơ sở quan trọng để các bộ, ngành, địa phương triển khai các chương trình nghiên cứu, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo nghề, kết nối thị trường và huy động nguồn lực nhằm đồng hành cùng người nông dân trong quá trình chuyển đổi sinh kế.

Với định hướng đến năm 2035, Đề án không chỉ hướng tới mục tiêu giảm dần diện tích trồng thuốc lá mà còn kỳ vọng hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp mới có hiệu quả kinh tế cao, góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Đây là bước chuyển mang ý nghĩa kinh tế, xã hội và sức khỏe cộng đồng sâu sắc, thể hiện cách tiếp cận hài hòa giữa mục tiêu kiểm soát thuốc lá và bảo đảm sinh kế cho người nông dân.