Việt Nam đưa kinh nghiệm Đề án 1 triệu ha lúa phát thải thấp ra quốc tế

Kinh nghiệm sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp được chia sẻ với gần 200 đại biểu quốc tế, thể hiện trách nhiệm của Việt Nam với an ninh lương thực toàn cầu.

Đưa sáng kiến ra phạm vi toàn cầu

Ngày 14/10 tại Bangkok, Thái Lan, Hội đồng Doanh nghiệp vì Sự hiểu biết Quốc tế, Bayer AG, phối hợp cùng Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) tổ chức Diễn đàn đối thoại cấp khu vực: Chung tay vì tương lai ngành lúa gạo. Diễn đàn tập trung tìm lời giải để châu Á nâng cao hiệu quả sản xuất lúa, đồng thời bảo đảm an ninh lương thực, tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và cải thiện sinh kế cho nông dân.

Sự kiện có sự gần 200 đại diện lãnh đạo từ các cơ quan chính phủ, tổ chức đa phương, viện nghiên cứu, tổ chức tài chính và phát triển, doanh nghiệp. Các đại biểu cùng trao đổi về cách đưa những sáng kiến đã được kiểm chứng vượt ra khỏi phạm vi thí điểm để trở thành các mô hình thiết thực phù hợp với điều kiện từng địa phương.

Chuyển đổi ngành lúa gạo không chỉ là bài toán kỹ thuật. Nhiều giải pháp có sẵn như giống cải tiến, gieo sạ trực tiếp, tưới ngập - khô xen kẽ, quản lý dinh dưỡng chính xác, quản lý dịch hại tổng hợp, cơ giới hóa, xử lý phụ phẩm. Vấn đề then chốt là kết nối các giải pháp thành một hệ thống phù hợp với điều kiện địa phương, để nông dân có thể tiếp cận, đủ khả năng chi trả và yên tâm áp dụng, bởi các quốc gia sản xuất lúa gạo hàng đầu tại Châu Á có những cách tiếp cận khác nhau về chính sách, nghiên cứu, tổ chức thực hiện và khuyến khích nông dân áp dụng.

Con số ấn tượng từ Việt Nam

Là một trong số những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới với sản lượng xuất khẩu năm 2026 đạt 8,06 triệu tấn (trị giá 4,1 tỷ USD), đứng thứ 2 thế giới. Chính phủ Việt Nam đặc biệt quan tâm đến việc sản xuất lúa gạo bền vững và đã ban hành Đề án "Phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030" vào tháng 11/ 2023.

Chia sẻ tại diễn đàn, TS Huỳnh Kim Định, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết sau hơn 2 năm triển khai đã có 1.129 hợp tác xã và tổ hợp tác tham gia Đề án, khoảng 600 hợp tác xã và tổ hợp tác đã ký kết liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa gạo với doanh nghiệp, đảm nhiệm sản xuất trên 60 -70% diện tích tham gia Đề án. 100% nông dân tham gia Đề án thông qua hợp tác xã hoặc tổ hợp tác.

Ngoài ra, Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam bước đầu xây dựng nhãn hiệu "Gạo Việt xanh phát thải thấp". Đến nay, diện tích lúa được cấp nhãn hiệu đạt trên 18.000 ha với sản lượng gạo tương ứng khoảng 75.060 tấn.

Hợp tác công - tư để phát triển bền vững

Quá trình triển khai Đề án sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Việt nam cũng nhận được sự tham gia nhiệt tình của các đối tác tư nhân, trong đó có Tập đoàn Bayer. Đơn vị đã triển khai mô hình Bayer ForwardFarming tại Cần Thơ vào năm 2023. Đây là mô hình Forward Farm đầu tiên của Bayer tại ASEAN và là nơi tạo lập bằng chứng thực tế về sản xuất lúa bền vững tại Việt Nam.

Thông qua các mô hình trình diễn, Bayer Việt Nam phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long, hợp tác xã và các đối tác trong chuỗi giá trị để thử nghiệm những giải pháp tổng thể trong điều kiện thực tế, đồng thời góp phần nâng cao năng lực cho nông dân và cán bộ khuyến nông. Mô hình kết hợp nhiều giải pháp từ giống chất lượng, gieo sạ trực tiếp bằng máy, tưới ngập khô xen kẽ, quản lý dịch hại tổng hợp, sử dụng sản phẩm bảo vệ cây trồng có trách nhiệm, bón phân hợp lý, ứng dụng thiết bị bay không người lái, cơ giới hóa, xử lý phụ phẩm, tập huấn cho nông dân và kết nối thị trường. Cách tiếp cận này nhằm đồng thời cải thiện hiệu quả môi trường và lợi ích kinh tế cho nông dân.

Đến nay, mô hình đã tiếp cận hơn 7.700 nông dân và bao phủ hơn 10.000 ha. Qua 6 vụ thu thập dữ liệu, lương phát thải khí nhà kính đã giảm 13,7-28,4%; tiết kiệm nước đến 30%; tăng năng suất đến 13,5%; tăng lợi nhuận của nông dân 13,1-74,2%; giảm lượng giống gieo 50-70%; và giảm sử dụng phân đạm 30-50%.