Ngôi nhà của Lý Thị Ca nằm giữa bản Khau Cau, xã Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang. Đó là ngôi nhà xây lớn nhất bản, người làng ví von, nó rộng bằng cả một nương ngô trên núi. Để có ngôi nhà ấy, là một hành trình dài của cô gái miền núi tìm lối đi bằng những thước phim nhỏ bé trên màn hình điện thoại, máy quay.

Năm 2018, Ca và chồng bắt đầu làm YouTube. Hằng ngày, chồng cầm máy, vợ là nhân vật trong mỗi clip. Cặm cụi lên rừng, xuống suối, đào củ rừng, hái rau, gùi củi, gùi những gùi hàng nặng 40 đến 50 kg trên những con dốc cheo leo; kể lại cuộc sống của ông bà, tổ tiên ngày trước và cả cuộc sống hôm nay. Cuộc sống trong ống kính của Ca cứ thế hiện ra, nguyên sơ như nó vốn có.

Những ngày ấy, điện lưới chưa về bản Khau Cau, để đăng tải nội dung lên kênh họ phải băng dốc, vượt núi quãng đường ba mươi cây số ra trung tâm huyện để hứng sóng internet.

Vất vả là thế nhưng những thước phim đầu tiên chẳng mấy ai xem. Bố mẹ không ủng hộ. Người làng cũng bán tín bán nghi. Hàng xóm nhìn hai vợ chồng ngày ngày lên rừng quay, chụp, chẳng thấy làm ruộng, chẳng thấy trồng rau, cứ bảo: “Không đi làm à? Không gặt lúa à?” Nhiều người cũng làm Youtube như Ca, chỉ làm ba, bốn tháng không có kết quả đã bỏ cuộc… Còn Ca vẫn đi. Hết mùa này sang mùa khác, hết con dốc này đến ngọn núi kia.

Tháng 3, năm 2021, sau gần ba năm ròng rã, kênh của Ca được bật kiếm tiền. Niềm vui đến khiến cô vui như một mùa ngô được hạt. Nhưng, niềm vui ấy chỉ kéo dài đúng một tháng.

Tháng 4, năm 2021, kênh bị tắt chức năng kiếm tiền. Một video ghi lại cảnh hai vợ chồng đi tắm bị thông báo vi phạm. Khi ấy, vợ chồng Ca buồn lắm. Bao nhiêu công sức, bao nhiêu hy vọng bỗng chốc như rơi xuống một vực sâu.

Tôi hỏi: Điều gì khiến em không bỏ cuộc?

Ca nhìn về phía những dãy núi đang xanh lên sau trận mưa rừng, rồi đáp: “Gùi củi, gùi rau trên núi, đường có lúc trơn, gùi nặng, chân mỏi, có khi vấp ngã, người đau vẫn phải đứng dậy, không thể nằm lại giữa rừng. Làm YouTube cũng vậy. Muốn có tiền thì phải chấp nhận những lần vấp ngã, phải biết đứng lên và đi tiếp. Cây rừng sau giông bão còn biết vươn mình, con người cũng phải biết học cách sống của rừng”.

May mắn đã không phụ người bền lòng. Chỉ một tháng sau, kênh của Ca được bật chức năng kiếm tiền trở lại. Từ đó, những con số thu nhập bắt đầu lớn dần. Năm 2022, kênh đạt 200.000 người đăng ký. Đến nay thì đạt hơn 1,7 triệu người đăng ký, cùng hàng loạt video triệu view. Cứ thế, những câu chuyện về đất, về rừng, về con người Khau Cau đã âm thầm vượt qua biên giới, đến với những người xem ở nhiều quốc gia trên thế giới.

Thành công của Ca cũng làm thay đổi cách nghĩ của người Khau Cau. Người già, người trẻ bắt đầu học cách cầm điện thoại, quay video, kể câu chuyện của chính mình.

Ca chia sẻ: “Cái bụng của người miền núi dễ gần, dễ sẻ chia. Ai hỏi gì mình đều chỉ bảo tận tình. Mình cùng bản, cùng núi, cùng uống chung một mạch nước đầu nguồn mà”.

Cứ thế, đến nay Khau Cau đã có hơn 100 kênh YouTube, nhiều kênh có video đạt triệu view. Youtube dần trở thành một nghề của người dân trong bản.

Kể chuyện quê mình với thế giới

Vượt qua những con dốc bạt ngàn cọ, chúng tôi tìm đến nhà Youtuber Đặng Quang Minh. Hai vợ chồng Minh đang cặm cụi dựng một căn nhà gỗ. Những thanh gỗ còn thơm mùi rừng xếp bên hiên. Chiếc máy quay đặt ngay cạnh đống vật liệu. Minh vừa làm nhà, vừa tranh thủ ghi hình.

Minh kể: “Nhà này cũng là tiền mình làm YouTube mà ra”. Kênh “Survaivo alone” của Minh hiện có hơn 200.000 người theo dõi. Minh bắt đầu bằng một chiếc điện thoại. Không máy quay chuyên nghiệp, không ê kíp, cũng chẳng có kịch bản cầu kỳ.

Anh quay những gì mình sống như lội suối bắt cá, lên nương trồng rau, chăn gà, trèo cây hái quả rừng, làm nhà, nấu cơm. Những việc mà người miền núi vẫn làm mỗi ngày. Có hôm trời mưa, đường trơn như đổ mỡ, việc nương không thể bỏ, chiếc điện thoại vẫn phải mang theo.  “Vất vả lắm, nhưng mình nghĩ Lý Thị Ca vất vả ba năm vẫn kiên trì làm được thì mình cũng phải cố gắng”, anh chia sẻ.

Với Minh, những gì anh quay chẳng phải chuyện xa lạ. Đó là cuộc sống anh đã lớn lên. Một con cá bắt dưới suối, một mớ rau hái trên nương, bữa cơm của gia đình, hay buổi chiều hai vợ chồng cặm cụi làm nhà… tất cả đều là những câu chuyện thật của núi rừng. Những điều bình dị ấy lại khiến người xem ở tận những miền đất xa xôi thích thú.

Đầu năm 2022, kênh được bật chế độ kiếm tiền. Từ vài triệu đồng, thu nhập dần tăng lên, có thời điểm lên tới cả trăm triệu đồng. Từ một người tự quay, tự dựng, Minh dần lập cả một ê kíp, người quay phim, người dựng hình, người lên ý tưởng, xây dựng kịch bản.

Nhưng có lẽ, điều khiến Minh vui hơn cả tiền kiếm được là những lời động viên từ những người chưa từng gặp mặt. Anh chia sẻ: “Có người xem mình làm ăn, mưu sinh trên rừng vất vả đã nhắn tin động viên. Mình vui lắm! Có một người bạn nước ngoài gắn bó với kênh của mình suốt 5 năm. Họ thường xuyên bình luận, hỏi thăm cuộc sống gia đình và nói rằng sẽ có ngày sang Việt Nam, tìm đến Khau Cau để gặp”.

Ngồi bên căn nhà gỗ còn dang dở, giọng Minh bỗng đầy cảm xúc: “Ngày nhỏ, mình chỉ biết con đường từ nhà lên nương, quanh quẩn là núi, là rừng. Chưa bao giờ mình nghĩ sẽ có bạn ở những thành phố lớn trong nước, càng không dám nghĩ có những người bạn tận bên Mỹ, bên Anh.

Vậy mà chiếc điện thoại nhỏ bé lại đưa câu chuyện của mình đi xa đến thế. Hơn cả việc biết đến, họ còn dành tình cảm cho mình. Ấm áp lắm! Văn hóa là thứ ngôn ngữ kết nối thật diệu kỳ”.

Làng nội dung số

Tháng 4 năm nay, UBND xã Lâm Bình tổ chức công bố “Làng sáng tạo nội dung số Lâm Bình gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2026–2030”, đồng thời ra mắt sản phẩm du lịch mới “Một ngày làm YouTuber”.

Nguồn: Đào Thanh Báo Nông nghiệp và Môi trường

Chi tiết bài báo xem tại đây