Cây nhàu mở lối làm giàu

Mô hình trồng nhàu kết hợp chế biến nước cốt đang từng bước nâng giá trị sản phẩm, mở hướng chuyển đổi cây trồng trên đất gò đồi.

Cuối năm 2023, sau nhiều năm làm việc trong ngành công nghệ thông tin tại TP.HCM, anh Hà Huy Hậu (43 tuổi) quyết định nghỉ việc, trở về quê ở xã Trường Giang, tỉnh Quảng Ngãi để bắt đầu hướng đi mới trong lĩnh vực nông nghiệp.

Sinh ra trong gia đình làm nông nhưng chưa có nhiều kinh nghiệm sản xuất, anh Hậu bắt đầu bằng những công việc như ươm cau, ươm cây giống để tìm hiểu kỹ thuật trồng trọt và tích lũy kinh nghiệm. Trong quá trình tìm kiếm cây trồng phù hợp, anh chú ý đến cây nhàu - loài cây trước đây mọc khá phổ biến ở các vùng nông thôn nhưng ngày càng ít được quan tâm.

Theo anh Hậu, cây nhàu có sức sống tốt, thích nghi với điều kiện thổ nhưỡng tại địa phương, tương đối ít sâu bệnh và không đòi hỏi nhiều công chăm sóc. Đây là những yếu tố khiến anh lựa chọn cây này để phát triển.

Do trước đây nhàu chủ yếu mọc tự nhiên, nguồn cây giống không sẵn có, anh phải tìm quả chín, lấy hạt đem ươm. Sau khoảng 4 - 6 tháng chăm sóc, cây giống đủ khỏe mới được đưa ra trồng.

Từ khoảng 200 cây ban đầu, anh từng bước mở rộng vườn lên gần 500 cây trên diện tích khoảng 5.000m². Sau 3 năm gây trồng, vườn nhàu bắt đầu cho thu hoạch, mở ra triển vọng phát triển theo hướng hàng hóa.

Bình quân mỗi cây nhàu có thể cho khoảng 20kg quả/năm. Với số cây đang cho quả, sản lượng ước đạt khoảng 5 tấn/năm. Nếu tiêu thụ toàn bộ quả tươi theo mức giá sỉ khoảng 10.000 đồng/kg, nguồn thu có thể đạt khoảng 50 triệu đồng/năm.

Thay vì chỉ bán nguyên liệu thô, anh Hậu chọn chế biến sâu để nâng giá trị sản phẩm. Hiện quả nhàu thu hoạch được đưa vào sản xuất nước cốt đóng chai để tăng giá trị.

Theo anh Hậu, việc phát triển sản phẩm nước cốt nhàu giúp cơ sở chủ động hơn trong khâu tiêu thụ, đồng thời khai thác giá trị của quả nhàu thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường quả tươi.

Quy trình sản xuất được thực hiện qua các công đoạn thu hái, phân loại, rửa sạch, để ráo, ủ lên men và lọc lấy nước cốt. Trong đó, công đoạn lên men được chú trọng với thời gian ủ tối thiểu 3 tháng theo quy trình của cơ sở.

Sau khi hoàn thiện quy trình sản xuất, cơ sở tiếp tục thực hiện các thủ tục cần thiết và được cấp chứng nhận an toàn thực phẩm. Sản phẩm nước cốt nhàu có màu cánh gián, vị ngọt nhẹ, được đóng chai để đưa ra thị trường.

Cùng với sản xuất, anh Hậu xây dựng vườn ươm hai giống nhàu trơn và nhàu gai nhằm chủ động nguồn giống. Khi mô hình ổn định, vườn ươm dự kiến không chỉ phục vụ nhu cầu mở rộng sản xuất của gia đình mà còn cung cấp cây giống cho những hộ muốn chuyển đổi cây trồng.

Anh cũng hướng đến hoàn thiện mẫu mã, bao bì sản phẩm, mở rộng kênh phân phối tại các thị trường lớn như TP.HCM và Đà Nẵng. Đây là bước đi cần thiết để nâng khả năng cạnh tranh của sản phẩm, nhất là khi thị trường ngày càng quan tâm đến nguồn gốc nguyên liệu và chất lượng sản phẩm chế biến.

Không dừng lại ở quy mô hộ gia đình, anh Hậu dự kiến liên kết với các hộ dân trong vùng để hình thành vùng nguyên liệu tập trung, hỗ trợ kỹ thuật canh tác và xây dựng phương án bao tiêu sản phẩm. Nếu được triển khai hiệu quả, hướng đi này có thể tạo thêm sinh kế, góp phần khai thác tiềm năng đất gò đồi và đa dạng hóa cây trồng tại địa phương.