Việc bổ sung chính sách này phản ánh một thực tế đang tồn tại ở nhiều địa phương. Không ít làng nghề có sản phẩm đặc trưng, kỹ năng sản xuất lâu đời, thậm chí đã được công nhận làng nghề hoặc làng nghề truyền thống, nhưng sức cạnh tranh trên thị trường còn hạn chế. Sản phẩm chủ yếu tiêu thụ qua kênh truyền thống, thiếu thương hiệu, thiếu nhận diện, chưa đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn hóa ngày càng phổ biến trong hệ thống phân phối hiện đại.

Trong khi đó, quá trình chuyển đổi số, thương mại điện tử và phát triển du lịch nông thôn đang tạo ra yêu cầu mới đối với sản phẩm làng nghề. Một sản phẩm không chỉ cần được sản xuất tốt mà còn phải có câu chuyện, có thương hiệu, có hệ thống nhận diện và có khả năng tiếp cận người tiêu dùng thông qua các nền tảng số. Đây cũng là những hạng mục đòi hỏi chi phí đầu tư mà nhiều hộ sản xuất nhỏ, hợp tác xã hoặc cơ sở ngành nghề nông thôn khó tự thực hiện.

Bộ Ngoại giao đề xuất tăng cường các nội dung liên quan đến chuẩn hóa chất lượng, chứng nhận quốc tế, chứng nhận xanh và phát triển sản phẩm theo hướng bền vững. Những nội dung này sau đó được tiếp thu, chỉnh lý trong dự thảo nhằm giúp sản phẩm làng nghề có điều kiện tiếp cận tốt hơn các thị trường ngoài nước.

Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo không chỉ tập trung vào từng cơ sở sản xuất riêng lẻ mà hướng tới tổ chức lại không gian phát triển ngành nghề nông thôn. Trong phần giải trình góp ý của địa phương, Ban soạn thảo cho biết các quy định về cụm ngành nghề nông thôn, hạ tầng làng nghề, phát triển du lịch làng nghề, đổi mới sáng tạo hay di dời cơ sở sản xuất sẽ là nền tảng để triển khai các chính sách hỗ trợ trong thời gian tới.

Điều này cho thấy định hướng phát triển làng nghề đang được đặt trong bối cảnh rộng hơn của chuyển đổi số, kinh tế nông thôn và phát triển bền vững. Thay vì chỉ bảo tồn các nghề truyền thống như một giá trị văn hóa, dự thảo nghị định hướng tới việc biến các nghề truyền thống thành một phần của chuỗi kinh tế nông thôn hiện đại, có thương hiệu, có dữ liệu, có khả năng truy xuất nguồn gốc và tiếp cận thị trường.

Để tránh tình trạng hỗ trợ dàn trải hoặc kém hiệu quả, Bộ Tư pháp cũng đề nghị bổ sung cơ chế hậu kiểm đối với các chính sách hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Tiếp thu ý kiến này, Ban soạn thảo đã bổ sung các quy định về kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả sử dụng kinh phí hỗ trợ, đồng thời làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện.