Cần một chương trình hành động mang tính đột phá

Trong kỷ nguyên bất định, phát triển hợp tác xã không chỉ là yêu cầu kinh tế, mà là một chiến lược quốc gia nhằm bảo đảm an ninh lương thực, ổn định xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, để đạt được điều đó, cần một chương trình hành động mang tính đột phá ở cấp Chính phủ.

Trước hết, cần ban hành một chương trình quốc gia về phát triển hợp tác xã gắn với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, trong đó xác định rõ các “bài toán lớn” và nguồn lực thực hiện. Tiếp đó, cần ưu tiên đầu tư xây dựng nền tảng số dùng chung cho khu vực hợp tác xã như một hạ tầng quốc gia, tương tự như hạ tầng giao thông hay năng lượng, nhằm tích hợp quản trị sản xuất, truy xuất nguồn gốc, kết nối thị trường, tín dụng và bảo hiểm, qua đó giảm mạnh chi phí giao dịch và nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn bộ khu vực.

Song song với đó, cần có chính sách đầu tư trọng điểm để phát triển các vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn, trong đó hợp tác xã giữ vai trò trung tâm liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp, tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn, đồng bộ và có khả năng kiểm soát chất lượng. Các vùng nguyên liệu này không chỉ là không gian sản xuất, mà phải trở thành nền tảng để triển khai các mô hình nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn và thực hiện các cam kết giảm phát thải.

Trên cơ sở đó, cần thúc đẩy mạnh mẽ việc hình thành các chuỗi giá trị nông sản hiện đại, trong đó hợp tác xã tham gia sâu vào các khâu từ sản xuất, sơ chế, chế biến đến phân phối và xuất khẩu. Việc đầu tư phải hướng tới xây dựng các chuỗi có khả năng truy xuất nguồn gốc đầy đủ, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe, đồng thời nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp.

Đặc biệt, cần ưu tiên phát triển hệ thống hạ tầng logistics nông nghiệp hiện đại gắn với các vùng nguyên liệu và hợp tác xã, bao gồm hệ thống kho lạnh, trung tâm sơ chế, đóng gói, vận chuyển và phân phối. Đây là khâu yếu hiện nay nhưng lại có vai trò quyết định trong việc giảm tổn thất sau thu hoạch, ổn định thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Đồng thời, cần thiết kế các cơ chế tài chính mới, bao gồm tín dụng ưu đãi, bảo hiểm nông nghiệp theo nhóm hợp tác xã và cơ chế chia sẻ rủi ro, nhằm khuyến khích hợp tác xã tham gia sâu vào chuỗi giá trị và chuyển đổi xanh. Chính sách đất đai cũng cần được điều chỉnh theo hướng tạo điều kiện cho hợp tác xã tiếp cận đất đai và tài sản công một cách ổn định và dài hạn.

Cuối cùng, cần xác định rõ vai trò của các cơ quan chuyên môn, trong đó Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn giữ vai trò đầu mối trong thiết kế chính sách, xây dựng hệ thống dữ liệu và điều phối triển khai các chương trình trọng điểm.

Chỉ khi các giải pháp này được triển khai đồng bộ, hợp tác xã mới có thể vượt qua vai trò truyền thống để trở thành “bộ giảm chấn” thực sự của nền nông nghiệp, đồng thời là công cụ hữu hiệu để tổ chức lại sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong một thế giới đầy biến động.