Hợp tác xã sản xuất khép kín của chàng trai người Sán Dìu

Chiều hôm đó anh Lâm Văn Trung 'lôi' tôi đi thăm khắp khu nuôi ốc nhồi, khu trồng sâm, khu trồng rau, khu nuôi cá lồng, khu nuôi hươu, khu trải nghiệm du lịch…

Rời Toyota Việt Nam về làm nông

Đến tối cũng là lúc mà nồi cao sâm thơm lừng vừa được cô xong, chờ nguội để đóng vào hộp. Mâm cỗ được bày ra ngay trên chiếu trải dưới sân nhà mừng thành công sau 4 ngày đêm mọi người tất bật bên củi lửa.

Anh Lâm Văn Trung - Giám đốc HTX Nông nghiệp Đại Lải (phường Xuân Hòa, tỉnh Phú Thọ) đon đả mời các thành viên thử cao sâm. Tò mò tôi cũng uống một ngụm, thoạt tiên vị đắng nổi lên rồi sau đó là vị ngọt hậu mát dịu nơi cuống họng.

Anh cho biết đơn vị đang thử nghiệm cho đàn gà đẻ gần 1 vạn con ăn bã cao sâm, sơ bộ thấy quả trứng thơm ngon hơn bình thường nên đang hoàn thiện thành quy trình kỹ thuật chuẩn. Ở trong vùng có một cơ sở sản xuất trứng gà thảo dược theo công nghệ Nhật Bản, sản phẩm sạch và thơm đến mức có thể trộn cùng cơm nóng ăn sống được và đang bán với giá tới 25.000đ/quả.

Học cao đẳng nghề, chàng trai Sán Dìu này từng có công việc mà nhiều người mơ ước là làm trong Công ty Toyota Việt Nam với mức lương 12 triệu đồng/tháng. Thế nhưng sau 12 năm gắn bó ở đây, năm 2017 anh quyết định trở về Đại Lải.

“Lúc đó ở quê đất bị bỏ hoang nhiều lắm khiến tôi rất trăn trở tìm hướng đi mới cho bà con. Tôi bắt đầu tích tụ đất, học hỏi khoa học kỹ thuật, tìm hiểu thổ nhưỡng, khí hậu để áp dụng vào thực tế sản xuất với các loại cây trồng, vật nuôi và làm du lịch trải nghiệm.

Hiện HTX Nông nghiệp Đại Lải có tổng diện tích 21ha chia làm 4 khu gồm khu trồng sâm nữ hoàng, nuôi ốc nhồi và trồng các cây làm thức ăn cho ốc nhồi như khoai nước, sắn; khu nuôi thủy sản; khu liên kết làm du lịch sinh thái; khu trồng rau, củ, quả. Ngoài ra tôi còn có trang trại gà đẻ gần 1 vạn con. Tổng lợi nhuận hàng năm của HTX khoảng 850 triệu đồng, tạo việc làm cho 10 - 12 lao động với thu nhập bình quân 7 triệu đồng/tháng”, anh Trung cho biết.

Để có được cơ ngơi như ngày hôm nay là chuỗi những ngày lận đận của anh Trung. Đầu tiên là vận động trưởng thôn tổ chức họp 600 hộ dân để thuyết phục cho thuê đất với thời hạn 5 năm/lần, thảo ra 600 hợp đồng, ai ký cái là trả luôn tiền 2 năm liền vì sợ họ đổi ý. Có đất trong tay, anh hăm hở cho trồng ngay khoai tây nhưng gặp thất bại bởi giống kém, bệnh nhiều nên lỗ nặng.

Vụ sau, anh vẫn quyết định trồng lại khoai tây nhưng lần này không đơn độc nữa mà có sự đồng hành của Viện Sinh học và Công nghệ Nông nghiệp (thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam). Hai cán bộ của Viện đã ăn ở 3 tháng tại HTX để chuyển giao giống, kỹ thuật, cách chăm sóc 6ha khoai tây thương phẩm. Vụ đó năng suất khoai đạt 15 - 16 tấn/ha, sản lượng lớn đến mức xe tải khi chở hàng còn bị sa lầy trên con đường đất dẫn vào cánh đồng. Sau khi trừ toàn bộ chi phí, anh lãi được 180 triệu đồng. Lấy tiền đó, cộng vay mượn thêm anh mua xe bán tải để chở rau, củ, quả đi các siêu thị, cửa hàng bán.

Chuỗi sản xuất khép kín

Trong quá trình sản xuất, anh Trung luôn muốn thử nghiệm các giống mới, kỹ thuật mới. Về vật nuôi mới nhất của HTX là con ốc nhồi. Năm 2024 anh làm 70 bể bạt, mỗi bể 50m2 nhập trứng ốc về ương nuôi theo mô hình khép kín, trồng khoai nước, sắn, thả bèo tấm cho ốc ăn, nước thải từ ốc lại tháo ra ruộng khoai nước, ao bèo tấm để đỡ phân bón.

Mỗi năm HTX thu 2 lứa ốc thương phẩm vào khoảng tháng 5 - 6 và 10 - 11. Giáp đông là đơn vị phải xuất hết ốc thương phẩm bởi đây là thời kỳ ốc chậm lớn, dễ bị chết lạnh, còn những loại ốc nhỏ cỡ hạt nhãn thì phải cho vào nhà màng tránh rét.

Về cây trồng mới nhất của HTX là sâm nữ hoàng. Năm 2025 anh trồng thử 4.000m2 đầu tiên, bón bằng phụ phẩm nông nghiệp ủ với phân gà. Giống sâm này có thời gian sinh trưởng chỉ 1 năm, đầu năm trồng cuối năm thu củ, bán với giá 280.000đ/kg, ngoài ra trong thời gian cây sinh trưởng còn 3 lần thu lá, bán với giá 15.000đ/kg. Tổng cộng vụ ấy anh kiếm được 780 triệu đồng. Trồng rau mỗi lứa 30 - 40 ngày lại phải cày bừa lại, đồng nghĩa với mỗi năm cày bừa tới 8 - 10 lần, còn trồng sâm cả năm chỉ phải cày bừa đúng 1 lần. Thấy cây sâm hiệu quả nên mới đây anh mở rộng diện tích ra 2ha.

Đi khắp các khu vực sản xuất của HTX, hầu hết tôi đều thấy chúng được tổ chức theo dạng khép kín, dùng sản phẩm trồng trọt để làm thức ăn cho chăn nuôi, rồi dùng chính phụ phẩm của chăn nuôi để quay ngược lại làm phân bón cho trồng trọt.

Điểm cuối của chuỗi khép kín đó chính là du lịch sinh thái. Mấy năm trước anh Trung tiên phong dựng 5 bungalow (nhà chòi), làm bãi cắm trại, phòng ăn… để đón khách, đặc biệt là học sinh, sinh viên về trải nghiệm các hoạt động như trồng rau, hái nho, bắt ốc… Mỗi năm từ các hoạt động này HTX cũng thu được thêm khoản lãi 180 - 200 triệu đồng.