Khảo sát thực tế tại Đắk Lắk, đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ghi nhận nhiều kiến nghị nhằm tháo gỡ vướng mắc, hướng đến cấp mã vùng trồng minh bạch, thuận lợi và bền vững.
Sáng 7/7, trong chuyến công tác tại tỉnh Đắk Lắk, đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp dẫn đầu đã trực tiếp thăm vùng trồng sầu riêng, gặp gỡ nông dân, lắng nghe những khó khăn trong quá trình xây dựng mã số vùng trồng và trao đổi với lãnh đạo địa phương xã Ea Knuếc về các giải pháp tháo gỡ.
Tại buổi làm việc, nhiều ý kiến cho rằng việc chuẩn hóa mã số vùng trồng là yêu cầu tất yếu để nâng cao tính minh bạch, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn một số vướng mắc cần được xem xét từ thực tiễn sản xuất.
Ông Phạm Xuân Lân cho biết, gia đình trồng hơn 2 ha
sầu riêng từ năm 2005 theo hình thức xen canh với cà phê. Diện tích đã được cấp mã truy xuất nguồn gốc, nhưng đến nay vẫn chưa được cấp mã số vùng trồng do chưa đáp ứng quy định về sản xuất một loại cây.
Theo ông Lân, phần lớn diện tích của người dân trong khu vực là đất nhận khoán từ Công ty Cà phê Tháng Mười. Theo hợp đồng, người dân vẫn phải duy trì cây cà phê để thực hiện nghĩa vụ nộp sản lượng, nên rất khó chuyển sang chuyên canh hoàn toàn.
"Người dân mong các cơ quan chuyên môn của tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu, có giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế để tạo điều kiện cho bà con được cấp mã số vùng trồng, phục vụ xuất khẩu", ông Lân kiến nghị.
Ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Hắc Hiển, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đắk Lắk, cho biết, theo quy định hiện hành tại Nghị định 38, vùng trồng được xác định là khu vực chỉ sản xuất một loại cây trồng, áp dụng thống nhất quy trình kỹ thuật và có điều kiện sinh thái tương đồng.
Theo ông Hiển, đây là quy định nhằm nâng cao tính minh bạch và khả năng kiểm soát chất lượng, song trong điều kiện sản xuất của Việt Nam lại phát sinh nhiều khó khăn. Phần lớn diện tích canh tác của nông hộ còn nhỏ lẻ, để hình thành một vùng trồng đạt quy mô khoảng 10 ha phải có sự tham gia của nhiều hộ dân, trong khi điều kiện sản xuất, mức độ liên kết và hiện trạng cây trồng chưa đồng đều.
"Đây là một trong những vướng mắc mà nhiều địa phương đang gặp phải. Khi quy định đã được ban hành và gắn với các chế tài quản lý thì rất cần có giải pháp tháo gỡ phù hợp để vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, vừa đáp ứng thực tiễn sản xuất", ông Hiển đề xuất.
Trao đổi với người dân và địa phương, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp khẳng định quan điểm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường là tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người trực tiếp sản xuất được cấp
mã số vùng trồng cũng như mã số cơ sở đóng gói. Việc thực hiện phải theo hướng đơn giản hóa thủ tục, tăng cường ứng dụng số, bảo đảm công khai, minh bạch và rõ trách nhiệm.
Theo Thứ trưởng, cùng với chuyển đổi số, vai trò của chính quyền địa phương cũng cần chuyển mạnh từ quản lý sang phục vụ người dân và doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ hiệu quả hơn cho hoạt động sản xuất và xuất khẩu nông sản.
Bà Ngô Thị Minh Trinh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Ea Knuếc, cho biết, toàn xã có khoảng 5.000 ha sầu riêng và là cây trồng chủ lực của địa phương. Khoảng 90% sản lượng được tiêu thụ qua thị trường xuất khẩu; trong đó khoảng 80% đạt loại A, phần còn lại là loại B, C và hàng dạt.
Theo bà Trinh, việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, minh bạch chất lượng và giá bán không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn góp phần bảo vệ uy tín thương hiệu sầu riêng của địa phương, hạn chế tình trạng sản phẩm chất lượng không đồng đều ảnh hưởng đến thị trường.
"Tôi kiến nghị cơ quan chức năng nghiên cứu điều chỉnh, bổ sung hướng dẫn theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn sản xuất, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, t
ruy xuất nguồn gốc, vừa tạo điều kiện để người dân tham gia chuỗi xuất khẩu một cách thuận lợi và bền vững", bà Trinh nói.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, toàn tỉnh hiện có 403 mã số vùng trồng đối với các loại cây lâu năm. Riêng cây sầu riêng có trên 40.000 ha, sản lượng khoảng 400.000 tấn, được xem là vùng sản xuất lớn nhất cả nước. Đến nay, địa phương đã được cấp 280 mã số vùng trồng sầu riêng, tạo lợi thế quan trọng cho hoạt động xuất khẩu.
Tuy nhiên, cùng với việc mở rộng diện tích, tỉnh xác định cần tiếp tục phát triển theo hướng chất lượng thay vì tăng trưởng nóng. Địa phương đang xây dựng đề án phát triển các loại cây ăn quả chủ lực, trong đó có sầu riêng và bơ, đồng thời khuyến cáo người dân sản xuất theo quy hoạch, đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường.
Những ý kiến được ghi nhận từ thực tế tại Ea Knuếc cho thấy mục tiêu xây dựng hệ thống mã số vùng trồng minh bạch đang nhận được sự đồng thuận từ người dân và chính quyền. Điều người sản xuất mong muốn không phải là nới lỏng tiêu chuẩn, mà là có cơ chế linh hoạt, phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế để vừa đáp ứng yêu cầu quản lý, vừa tạo động lực phát triển bền vững cho ngành hàng sầu riêng xuất khẩu.
Tiếp nối chương trình khảo sát tại xã Ea Knuếc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp đã đến thăm một cơ sở đóng gói, kiểm định nông sản xuất khẩu trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk để tìm hiểu quy trình tiếp nhận, phân loại, đóng gói và kiểm soát chất lượng sầu riêng phục vụ xuất khẩu.
Tại đây, Thứ trưởng trao đổi với doanh nghiệp về việc ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói cũng như những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện các quy định mới.
Chiều cùng ngày, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp chủ trì buổi làm việc với lãnh đạo UBND tỉnh Đắk Lắk cùng đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh Đắk Lắk, Lâm Đồng và Gia Lai. Cuộc họp tập trung rà soát tình hình cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, lắng nghe những vướng mắc từ thực tiễn sản xuất, xuất khẩu của từng địa phương để nghiên cứu các giải pháp tháo gỡ.
Nguồn: Phạm Hoài - Trần Thọ Báo Nông nghiệp và Môi trường
