Xây dựng chuỗi giá trị để nông sản Việt đi xa hơn

Từ giống, vùng nguyên liệu đến logistics và thị trường, việc xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh đang là chìa khóa để nông sản Việt nâng giá trị và mở rộng xuất khẩu.

Không chỉ cạnh tranh bằng sản phẩm

Tại Tọa đàm "Tăng cường hệ thống xuất khẩu nông sản cạnh tranh và định hướng thị trường", do Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO), Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ Sau thu hoạch (VIAEP) tổ chức chiều 10/6, ông Nguyễn Đức Long - Viện trưởng Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch cho biết, lợi thế cạnh tranh của nông sản Việt Nam đang thay đổi. Nếu trước đây sản lượng và giá thành là những yếu tố quan trọng, thì hiện nay thị trường ngày càng quan tâm đến chất lượng, tính bền vững, khả năng truy xuất nguồn gốc và mức độ hoàn thiện của cả chuỗi cung ứng.

Ông Long cho rằng các nhà nhập khẩu hiện không chỉ đánh giá sản phẩm cuối cùng mà còn đánh giá cả hệ thống tạo ra sản phẩm đó. Đây cũng là lý do ngành nông nghiệp đang từng bước chuyển từ tăng trưởng dựa trên sản lượng sang tăng trưởng dựa trên giá trị; từ bán nguyên liệu sang phát triển sản phẩm chế biến; từ cạnh tranh bằng chi phí sang cạnh tranh bằng chất lượng, thương hiệu và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường.

Từ thực tiễn sản xuất và xuất khẩu, bà Nguyễn Thị Lan Hương - Chủ tịch Tập đoàn Việt Phúc cho biết, doanh nghiệp nhận thấy rõ sự thay đổi này trong quá trình đưa chuối vào thị trường Trung Quốc. Theo bà, một quả chuối Việt Nam không khác nhiều so với chuối Philippines, nhưng giá trị của sản phẩm lại được quyết định bởi những yếu tố phía sau như giống cây trồng, thương hiệu, logistics, khả năng cung ứng ổn định và mức độ hoàn thiện của chuỗi sản xuất.
"Người tiêu dùng hiện không chỉ mua sản phẩm mà còn quan tâm sản phẩm có được sản xuất bền vững hay không, có tốt cho sức khỏe hay không, có thân thiện với môi trường hay không. Bán hàng bây giờ không chỉ là bán sản phẩm mà còn là bán niềm tin", bà Hương chia sẻ.

Theo bà Hương, đây là lý do doanh nghiệp phải đầu tư từ gốc, từ giống, vùng nguyên liệu, quy trình chăm sóc đến ứng dụng khoa học công nghệ. Việc lựa chọn giống cũng phải gắn với nhu cầu thị trường và yêu cầu của chuỗi logistics. Với mặt hàng chuối, không phải giống nào cũng phù hợp cho xuất khẩu dù năng suất cao.

Giá trị được tạo nên từ cả hành trình xuất khẩu

Theo ông Nguyễn Quang Thạnh - Phó Giám đốc Công ty CP Logistic Hoàng Hà, bên cạnh việc đầu tư sản xuất, một trong những mắt xích quan trọng khác là logistics. Theo ông Thạnh, chất lượng nông sản không chỉ được tạo ra tại vùng trồng mà còn phải được duy trì trong suốt quá trình bảo quản, vận chuyển và phân phối.

Điển hình như với mặt hàng trái cây tươi, chất lượng là yếu tố quyết định để duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, chất lượng đó chỉ được giữ nguyên khi các khâu sau thu hoạch được tổ chức đồng bộ.

Ông ví trái cây sau thu hoạch giống như một đứa trẻ vừa chào đời, cần dược nâng niu, chăm sóc. Nếu như với đứa trẻ là người mẹ thì với trái cây chính là khâu logistics. Nếu không được chăm sóc đúng cách trong quá trình bảo quản và vận chuyển, sản phẩm sẽ nhanh chóng suy giảm chất lượng. “Vì vậy, logistics không còn đơn thuần là dịch vụ vận chuyển mà đã trở thành một phần của chuỗi giá trị xuất khẩu. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về chất lượng và an toàn thực phẩm”, ông Thạnh nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, bà Hoàng Mai Vân Anh - Điều phối viên Quốc gia của UNIDO tại Việt Nam cho rằng thành công trong xuất khẩu nông sản ngày nay không còn được quyết định bởi một sản phẩm riêng lẻ mà bởi năng lực của cả chuỗi giá trị. Theo bà, chuỗi giá trị chỉ thực sự tạo ra lợi thế cạnh tranh khi các khâu từ sản xuất, thu hoạch, bảo quản, logistics đến tiếp cận thị trường được kết nối hiệu quả, giúp nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường quốc tế.


© Bản quyền thuộc về Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn - Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Đ/c: Số 02 Ngọc Hà, Ba Đình, TP. Hà Nội.

Chịu trách nhiệm: Ông Lê Đức Thịnh - Cục Trưởng

Tel: 024.38438794 / Fax: 024.38438791 / Email: cucktht@gmail.com

Technology Supported by ECPVietnam