Tại Hội nghị Hiệp hội ngành hàng về thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 6 tháng cuối năm 2026 diễn ra tại TPHCM, ngày 30/7, ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm tạo động lực cho ngành lúa gạo phát triển, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng của ngành nông nghiệp và kim ngạch xuất khẩu trong năm 2026.

Theo ông Đỗ Hà Nam, Philippines vẫn là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam. Trong 7 tháng đầu năm, lượng gạo xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 2,5 triệu tấn. Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhiều chính sách quản lý nhập khẩu của Philippines đã gây không ít khó khăn cho doanh nghiệp Việt Nam, dù nhu cầu tiêu thụ tại thị trường này vẫn ở mức cao.

Hiệp hội Lương thực Việt Nam đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ động làm việc với phía Philippines, đồng thời thúc đẩy cơ chế đối thoại giữa hiệp hội lương thực hai nước nhằm kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh, hướng tới mối quan hệ hợp tác lâu dài thay vì xử lý từng vụ việc riêng lẻ.

Bên cạnh đó, Hiệp hội cũng kiến nghị tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng xuất khẩu sang các nước châu Phi và những thị trường tiềm năng khác để giảm rủi ro do phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Một trong những vấn đề được Chủ tịch VFA nhấn mạnh là nâng cao giá trị thương hiệu gạo Việt Nam. Theo ông Đỗ Hà Nam, Việt Nam đã sở hữu nhiều giống gạo chất lượng cao như ST25, Jasmine..., nhưng đến nay vẫn chưa xây dựng được một thương hiệu gạo quốc gia đủ mạnh để tạo lợi thế về giá trên thị trường quốc tế.

Ông Nam dẫn chứng, gạo Hom Mali của Thái Lan hiện có giá khoảng 1.000 USD/tấn, trong khi gạo ST25 của Việt Nam có chất lượng tương đương. Giá bán lẻ trong nước quy đổi khoảng 1.500 USD/tấn, nhưng khi xuất khẩu sang Trung Quốc chỉ đạt khoảng 700 USD/tấn.

Theo Chủ tịch VFA, nếu xây dựng thành công thương hiệu gạo quốc gia, giá trị hạt gạo Việt Nam sẽ có cơ hội tăng mạnh, nâng cao hiệu quả xuất khẩu và thu nhập cho người sản xuất.

Đối với sản xuất và điều hành thị trường, ông Đỗ Hà Nam cho biết, vụ hè thu vừa qua bước vào thu hoạch trong bối cảnh sản lượng và năng suất đều giảm. Một trong những nguyên nhân là nhiều nông dân bỏ ruộng do giá lúa xuống thấp.

VFA đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục có giải pháp điều hành linh hoạt để giữ mặt bằng giá lúa ổn định, tạo điều kiện cho doanh nghiệp thu mua, đồng thời bảo đảm lợi nhuận hợp lý cho người trồng lúa.

Ngoài các giải pháp về thị trường, VFA cũng kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện chính sách tín dụng để doanh nghiệp và người dân thuận lợi tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất, thu mua và dự trữ lúa gạo. "Hiện nhiều doanh nghiệp có kho bãi, nhà máy nhưng thiếu vốn lưu động nên không thể tổ chức thu mua và sản xuất quy mô lớn", ông Nam cho hay.

Liên quan đến hoạt động thu mua lúa, ông Nam cho rằng, các quy định về thanh toán và chứng từ hiện nay khiến doanh nghiệp khó mua trực tiếp từ nông dân, buộc phải thông qua thương lái. Điều này không chỉ làm tăng chi phí mà còn hạn chế việc hình thành chuỗi liên kết trực tiếp giữa doanh nghiệp và người trồng lúa.

VFA đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế thanh toán phù hợp hơn với thực tiễn của ngành lúa gạo.

Đối với hoàn thuế giá trị gia tăng, VFA kiến nghị Bộ Tài chính sớm đẩy nhanh tiến độ giải quyết. Theo phản ánh, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu nông sản vẫn chưa được hoàn thuế từ năm trước, ảnh hưởng lớn đến dòng tiền, năng lực thu mua cũng như khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

"Chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng Bộ, chủ động kết nối doanh nghiệp, mở rộng thị trường, xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam và phản ánh kịp thời những khó khăn từ thực tiễn để cùng các cơ quan quản lý tháo gỡ, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng của ngành nông nghiệp và kim ngạch xuất khẩu năm 2026", Chủ tịch VFA khẳng định.

Phản hồi các kiến nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, Bộ ghi nhận các kiến nghị của VFA. Những nội dung thuộc thẩm quyền của Bộ sẽ được tiếp thu và phối hợp với các bộ, ngành liên quan sớm xử lý, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến thị trường Philippines nhằm hạn chế các vướng mắc và tránh phát sinh đối đầu trong hoạt động thương mại, nhất là đối với mặt hàng gạo. Với các kiến nghị còn lại, Bộ sẽ tổng hợp và trao đổi cụ thể trong phần trả lời chung của hội nghị.

Về triển vọng xuất khẩu, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhận định, mục tiêu khoảng 8 triệu tấn gạo trong cả năm 2026 vẫn khả thi.  Thứ trưởng kỳ vọng thị trường 6 tháng cuối năm sẽ ổn định hơn, giá xuất khẩu tiếp tục duy trì ở mức cao, qua đó nâng cao hiệu quả cho cả doanh nghiệp và người trồng lúa.

Nguồn: Nguyễn Thuỷ Báo Nông nghiệp và Môi trường

Chi tiết bài báo xem tại đây