TRÁCH NHIỆM VÀ ĐỘNG LỰC CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ ĐỐI VỚI NHÂN SỰ PHỤ TRÁCH KINH TẾ TẬP THỂ (HTX)
1. Bối cảnh và Trách nhiệm phân cấp mới Trong bối cảnh sắp xếp lại bộ máy hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, trách nhiệm của chính quyền tuyến cơ sở (cấp xã/phường) đối với khu vực kinh tế tập thể (KTTT) đã thay đổi căn bản. Nổi bật nhất là việc Nghị định số 125/2025/NĐ-CP đã chuyển giao toàn bộ thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ và đăng ký hoạt động của Hợp tác xã (HTX) từ cấp huyện về thẳng cấp xã . Nhân sự phụ trách kinh tế cấp xã giờ đây không chỉ đơn thuần làm công tác thống kê, mà trở thành đầu mối trực tiếp quản lý, hướng dẫn, giám sát tài sản và hỗ trợ phát triển các mô hình HTX, Tổ hợp tác trên địa bàn .
2. Phân tích thực trạng và "nút thắt" tâm lý từ dữ liệu thực tiễn Dù được trao quyền lực lớn hơn, nhưng đối chiếu với những phản ánh từ thực tiễn , đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đang bộc lộ những lực cản tâm lý cực kỳ nghiêm trọng đối với việc phát triển phong trào HTX. Dưới đây là phân tích các nguyên nhân cốt lõi: Tâm lý "an toàn", sợ trách nhiệm liên đới: Các tin nhắn như "sếp lớn sếp nhỏ cần an toàn", "phường cũng dính vụ trách nhiệm quản lý", và "đánh giá HTX vận tải vi phạm thuế" phản ánh chính xác nỗi lo sợ bị thanh tra, kiểm tra của cán bộ cơ sở. Các quy định pháp luật liên quan đến KTTT, tài chính, và đất đai hiện nay vẫn còn nhiều điểm phức tạp; hệ quả là cán bộ mang tâm lý phòng thủ, làm việc cầm chừng hoặc né tránh vì sợ nếu làm sai sẽ bị xử lý kỷ luật hoặc vướng vòng lao lý. Sự rườm rà của thủ tục sinh ra thái độ đùn đẩy: Lời cảm thán "hồ sơ rắc rối" và tư duy "thà như hộ cá thể thì quản lý kiểm tra dễ" cho thấy sự chênh lệch lớn về mức độ phức tạp trong quản lý nhà nước. Thủ tục thành lập, chuyển đổi hay xin thụ hưởng chính sách hỗ trợ dự án của HTX đòi hỏi quy trình pháp lý rất khắt khe. Điều này khiến cán bộ cơ sở "không vui cho lắm", thường xuyên gây khó dễ hoặc phản ứng gay gắt ("nói cũng khó nghe") khi người dân nộp hồ sơ, làm thui chột động lực khởi nghiệp của các sáng lập viên HTX.
Hội chứng quá tải sau sáp nhập và lúng túng chuyên môn: Việc giải quyết hồ sơ một cách "cảm tính" có nguyên nhân sâu xa từ năng lực chuyên môn và áp lực công việc. Chi tiết "mới sát nhập" (mới sáp nhập) trong hội thoại là một biến số quan trọng. Nhiều đơn vị hành chính cấp xã sau khi sáp nhập có quy mô dân số tăng vọt (thậm chí lên tới hàng trăm ngàn người tại các đô thị lớn), khiến khối lượng công việc hành chính trở nên khổng lồ . Nhân sự mỏng, thiếu chuyên môn sâu về kinh tế doanh nghiệp, lại phải gánh thêm mảng HTX khiến họ bị kiệt sức, lúng túng và dẫn đến cách giải quyết công việc thiếu chuẩn mực .
3. Giải pháp kiến tạo động lực cho nhân sự phụ trách Để cán bộ cấp xã thực sự trở thành "người kiến tạo" thay vì "người cản trở" phong trào HTX, cần có các giải pháp đồng bộ từ hệ thống quản lý vĩ mô: Cơ chế đãi ngộ và bảo vệ cán bộ: Cần thực hiện kịp thời, đầy đủ các chính sách tiền lương và phụ cấp mới (ví dụ: điều chỉnh hệ số phụ cấp chức vụ lãnh đạo cấp xã theo Nghị định 07/2026/NĐ-CP) nhằm bù đắp xứng đáng cho áp lực công việc gia tăng. Song song với đó, cấp có thẩm quyền phải thiết lập cơ chế pháp lý rõ ràng để bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, tạo hành lang an toàn giúp họ thoát khỏi tâm lý e dè, sợ sai khi phê duyệt các dự án liên kết kinh tế ``. Tái cấu trúc, số hóa quy trình và giảm tải thủ tục: Để xóa bỏ rào cản "hồ sơ rắc rối", cần khẩn trương rà soát và tái cấu trúc các thủ tục hành chính trọng yếu liên quan đến KTTT ``. Đẩy mạnh tích hợp các thủ tục này lên môi trường điện tử và Hệ thống thông tin quốc gia về hợp tác xã, giúp chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, xóa bỏ không gian để cán bộ làm việc "cảm tính", đồng thời giảm đáng kể áp lực xử lý hồ sơ giấy. Đào tạo thực chiến và chi viện nguồn lực: Các cơ quan chuyên ngành cấp trên (Sở, ngành) không thể phó mặc sau khi phân cấp, mà phải thường xuyên tổ chức hướng dẫn nghiệp vụ chuyên sâu theo hình thức "cầm tay, chỉ việc" cho cán bộ xã . Đồng thời, cần linh hoạt điều động, biệt phái các công chức kinh tế, tài chính có chuyên môn giỏi từ tuyến trên về hỗ trợ trực tiếp cho các xã, phường trọng điểm để giải tỏa áp lực trong giai đoạn chuyển tiếp .
4. Kết luận
Trách nhiệm quản lý và phát triển HTX của chính quyền cấp xã trong kỷ nguyên mới là nòng cốt để đưa KTTT đi lên. Những biểu hiện tiêu cực, đùn đẩy công việc của cán bộ cơ sở thực chất là hồi chuông cảnh báo về sự thiếu đồng bộ giữa "thẩm quyền được giao" và "nguồn lực thực thi". Chỉ khi nào bài toán về áp lực công việc, năng lực chuyên môn và sự an toàn pháp lý của đội ngũ tuyến đầu được giải quyết thỏa đáng, phong trào HTX tại địa phương mới có thể nhận được sự "ưu ái và tạo điều kiện" thực chất đúng như kỳ vọng của các chủ trương, chính sách.
Nguồn: Thinkcoopvn/Thanhlong 2026.03.27
Tin liên quan
- Hợp tác xã sẽ tham gia nhiều hơn vào Dự án VnSAT
- Nông nghiệp Việt Nam: Tư duy xanh
- Tăng cường liên kết chuỗi giữa các chủ thể để phát triển nền nông nghiệp
- Tổng Giám đốc IRRI: Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao không còn phạm vi một quốc gia
- Sáng nay, ngày 18/8/2025 tại Thành phố Huế Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tổ chức lớp tập huấn cán bộ quản lý nhà nước và cán bộ quản lý HTX về kinh tế tập thể, hợp tác xã trong lĩnh vực nông nghiệp
- Tổng kết công tác đổi mới, phát triển kinh tế tập thể
- Trồng lúa giảm phát thải, lợi nhuận tăng hơn 20%
- Tăng tốc nhân rộng mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp
- Tháp Mười bứt phá Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp
- WB cam kết huy động tài trợ không hoàn lại cho Đề án một triệu hecta
