Trong suốt nhiều thập kỷ, ngành khoa học đất thường tập trung quá mức vào các giải pháp hóa học, nhưng những nghiên cứu bền bỉ của bà Hungria đã chứng minh rằng sức sống của đất phải được xây dựng từ nền tảng sinh học. Sự kiện này khẳng định vị thế của các giải pháp thuận tự nhiên trong việc giải quyết bài toán an ninh lương thực trước sức ép của biến đổi khí hậu.

Nhìn lại lịch sử, thập niên 1970 chứng kiến sự thống trị của cuộc Cách mạng Xanh với các giống cây trồng năng suất cao đi kèm thâm canh phân bón hóa học. Tuy nhiên, thay vì đi theo lối mòn, Tiến sĩ Hungria đã định hình tầm nhìn về một cuộc "Cách mạng Xanh Vi sinh vật". Bà tập trung vào quá trình cố định đạm sinh học, giúp thực vật tự hấp thụ nitơ từ khí quyển thông qua vi sinh vật cộng sinh. 

Các chuyên gia đánh giá cao tính hiệu quả từ những nghiên cứu và sự cống hiến to lớn của bà cho cuộc "Cách mạng Xanh Vi sinh vật", khi nhấn mạnh bà đã tập trung hơn 40 năm để nghiên cưu về Vi sinh vật cố đinh đạm trong đất. Giải pháp với chi phí 2 USD của bà có thể thay thế phân hóa học và làm giảm hơn 230 triệu tấn Co2 phát thải. 

Tác động của nghiên cứu này vô cùng to lớn khi bà đã công bố hơn 380 bài báo khoa học và được Đại học Stanford xếp hạng trong nhóm 100.000 nhà nghiên cứu có tầm ảnh hưởng nhất thế giới. Các công nghệ chi phí thấp do bà phát triển không chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm mà đã được triển khai hiệu quả trên hàng chục triệu hecta đất canh tác, giúp nông dân tiết kiệm hàng tỷ đô la chi phí đầu vào và giảm thiểu đáng kể lượng phát thải khí nhà kính.

Bên cạnh những đóng góp chuyên môn, sức ảnh hưởng của Tiến sĩ Hungria còn lan tỏa thông qua vai trò dẫn dắt thế hệ kế cận. Với tư cách là Giáo sư tại Đại học Bang Londrina, bà đã trực tiếp hướng dẫn hơn 200 sinh viên, trong đó đa số là phụ nữ, góp phần xóa bỏ định kiến giới trong lĩnh vực khoa học nông nghiệp. 

Sự kiên trì của bà khi quyết định rời Hoa Kỳ để trở về cống hiến tại Trung tâm Đậu nành Quốc gia của Embrapa (Brazil) đã minh chứng cho tâm thế của một nhà khoa học luôn đặt lợi ích cộng đồng và sự phát triển bền vững của quê hương lên hàng đầu. Những nỗ lực này đã được ghi nhận xứng đáng thông qua các danh hiệu cao quý như Huân chương Công trạng Khoa học Quốc gia từ Tổng thống Brazil và vị trí Nữ Chủ tịch đầu tiên của Hiệp hội Khoa học Đất Brazil.

Theo Viện sĩ Đào Thế Anh, Chủ tịch Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam, sự kiện Tiến sĩ Mariangela Hungria nhận Giải thưởng Lương thực Thế giới 2025 mang lại một thông điệp rất rõ ràng về tương lai của ngành nông nghiệp sinh thái. Những giải pháp mà bà theo đuổi không chỉ giải quyết yêu cầu cấp bách về lương thực trước mắt mà còn hướng tới mục tiêu dài hạn về chiến lược "Một sức khỏe" (One Health), nơi sức khỏe của đất, cây trồng, con người và hành tinh là một thể thống nhất. Trong một kỷ nguyên đầy biến động, những phân tích sâu sắc và ứng dụng thực tiễn từ vi sinh học của bà chính là chìa khóa để xây dựng một hệ thống lương thực công bằng, hiệu quả và thân thiện với thiên nhiên, đồng thời là bài học quý báu cho các quốc gia đang chuyển đổi sang nông nghiệp xanh như Việt Nam.

"Thực tế cho thấy, để nông nghiệp sinh thái không dừng lại ở những khẩu hiệu hình thức, Việt Nam cần sự phối hợp chặt chẽ, đa ngành giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp trong việc chuẩn hóa các quy trình chứng nhận xanh và minh bạch hóa nguồn gốc vi sinh học trong canh tác. Việc học tập các ứng dụng vi sinh từ kinh nghiệm quốc tế cần được bản địa hóa phù hợp với đặc thù thổ nhưỡng của từng vùng sinh thái như Đồng bằng sông Cửu Long hay Tây Nguyên. Trong thành tích chung của ngành nông nghiệp những năm qua, có sự đóng góp không nhỏ của việc chuyển đổi tư duy từ "khai thác tận diệt" sang "nuôi dưỡng hệ sinh thái", hướng tới một nền nông nghiệp không chỉ cung ứng lương thực mà còn cung cấp các dịch vụ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và thích ứng chủ động với biến đổi khí hậu. Đây chính là thông điệp nhân văn và khoa học nhất mà Việt Nam đang nỗ lực chuyển tải tới cộng đồng quốc tế...", Viện sĩ Đào Thế Anh chia sẻ. 

Nguồn: theo bài dịch tại Tạp chí Nông thôn và phát triển

Chi tiết bài viết gốc xem tại đây