Mã số vùng trồng trước yêu cầu mới: Có mã, vẫn lo đầu ra
Bỏ nhiều thời gian xây dựng mã số vùng trồng, không ít nông dân vẫn phải bán sản phẩm cho thương lái, trong khi liên kết với doanh nghiệp chưa ổn định.
Mất gần hai năm xây dựng mã số vùng trồng, một tổ hợp tác ở phường Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk được cấp mã số vào năm 2025. Thế nhưng bước vào vụ thu hoạch năm 2026, những hộ đã bỏ công sức thực hiện quy trình sản xuất bài bản vẫn phải tìm thương lái để tiêu thụ sầu riêng.
Có mã số vùng trồng vẫn phải bán cho thương lái
Đại diện tổ hợp tác cho biết các hộ bắt đầu xây dựng mã số từ năm 2023. Sau khi được cấp, người dân tiếp tục duy trì quy trình sản xuất, thực hiện những yêu cầu quản lý vùng trồng. Tuy nhiên, khi thương lái đến mua sầu riêng, nhiều giao dịch không sử dụng mã số đã được cấp.
Có thời điểm, sản phẩm chưa có mã số lại được thu mua với giá cao hơn sản phẩm đã có mã số. Theo đại diện tổ hợp tác, các hộ đã nhiều lần chủ động mời doanh nghiệp đến làm việc, đề nghị tổ chức thu mua tập trung thay vì bán riêng lẻ từng vườn.
Đại diện tổ hợp tác cho biết giá sầu riêng biến động liên tục, có lúc thương lái vào vườn trả cao hơn doanh nghiệp. Khi đến kỳ thu hoạch, các hộ phải lựa chọn đầu ra thay vì chờ thỏa thuận chưa rõ thời gian thực hiện. Các hình thức mua xô, mua cả vườn, bao sượng còn khiến người trồng băn khoăn về việc phân loại, kiểm soát sản phẩm. Họ mong vùng có mã được kết nối với doanh nghiệp và hướng dẫn duy trì chất lượng.
Câu chuyện tương tự xảy ra với nhóm 21 hộ trồng sầu riêng do ông N.V.S (xã Krông Búk) đại diện. Theo ông S, việc vận động các hộ tham gia xây dựng mã số, thực hiện quy trình sản xuất đã mất nhiều thời gian. Bản thân ông phải tìm hiểu chính sách, trao đổi với cơ quan quản lý, liên hệ doanh nghiệp và đứng ra kết nối các hộ tham gia.
Thế nhưng qua hai vụ liên kết, hoạt động tiêu thụ vẫn chưa đạt kết quả như mong muốn. “Khoảng tháng 5/2026, sau khi hoàn thành những công việc liên quan, tôi tiếp tục thông qua Hội Nông dân và Phòng Kinh tế xã để kết nối doanh nghiệp thu mua.
Đến tháng 8/2026, khi đại diện doanh nghiệp xuống làm việc, sầu riêng tại nhiều vườn đã đến kỳ thu hoạch và được người dân bán cho thương lái. Khi doanh nghiệp hỏi còn sản phẩm để bán hay không, nhiều hộ gần như không còn sầu riêng”, ông S kể lại.
Theo ông S., người đứng ra vận động liên kết phải chịu áp lực trước các hộ tham gia. Bởi khi đã thuyết phục bà con thực hiện quy trình sản xuất, hoàn thiện thủ tục nhưng cuối cùng sản phẩm vẫn phải tự tìm đầu ra thì rất khó tiếp tục duy trì sự đồng thuận.
Doanh nghiệp cần liên kết từ đầu vụ
Những băn khoăn về giá bán và hoạt động thu mua được ông Lê Vũ Tuấn Anh, đại diện Công ty cổ phần Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu trao đổi từ thực tế của doanh nghiệp. Ông cho biết, doanh nghiệp ưu tiên thu mua sản phẩm những vùng đã được cấp mã số vùng trồng, đồng thời tổ chức bộ phận quản lý vùng nguyên liệu gắn với hoạt động thu mua. Tuy nhiên, việc theo dõi, giám sát các vùng trồng, kiểm soát nguồn gốc và sản lượng tại địa phương vẫn gặp nhiều khó khăn, nhất là khi lực lượng cán bộ chuyên môn cấp xã còn mỏng.
Từ thực tế hoạt động, ông Lê Tấn Dũng, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất Dịch vụ nông nghiệp Thăng Tiến (xã Krông Pắc, Đắk Lắk) cho rằng doanh nghiệp cần làm việc với vùng nguyên liệu ngay đầu vụ. Theo đó, doanh nghiệp cần sản lượng bao nhiêu, tiêu chuẩn nào, quy cách sản phẩm ra sao phải trao đổi sớm để hợp tác xã có cơ sở hướng dẫn các hộ cùng tổ chức sản xuất.
“Nếu đến gần thu hoạch mới tìm nguồn hàng, việc thống nhất chất lượng, giá bán và thời gian giao nhận sẽ khó thực hiện. Việc xây dựng vùng nguyên liệu gắn với yêu cầu thị trường cũng được các hợp tác xã ở những ngành hàng khác đề cập”, ông Dũng nêu vấn đề.
Theo Hợp tác xã Nông nghiệp Hệ sinh thái Đắk Lắk, sản xuất chanh dây còn nhỏ lẻ, chưa thống nhất nhật ký và quy trình sản xuất. Để tránh việc đến kỳ thu hoạch mới đi tìm đầu ra, doanh nghiệp cần thông tin sớm về giống, thời vụ, sản lượng, tiêu chuẩn, hình thức thu mua, thanh toán... để hợp tác xã tập hợp hộ dân, tổ chức sản xuất và giám sát thực hiện.
Với mặt hàng sầu riêng, ông Nguyễn Thiên Văn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cho rằng việc mở rộng mã số vùng trồng phải đi cùng phương án tiêu thụ đối với sản lượng chưa đáp ứng điều kiện xuất khẩu vào những thị trường có yêu cầu mã số.
Theo ước tính của ông Văn, tính cả những vùng trồng đang chờ phê duyệt cấp mã số, sản lượng sầu riêng đủ điều kiện phục vụ xuất khẩu theo kênh này mới chiếm khoảng 41%. Phần còn lại, tương ứng gần 295.000 tấn cần được tính toán phương án tiêu thụ phù hợp.
Ông Văn yêu cầu rà soát kênh tiêu thụ những niên vụ trước, mời thêm doanh nghiệp thu mua, đóng gói và chế biến để có phương án cho sản lượng chưa đáp ứng điều kiện xuất khẩu.
Tin liên quan
- Tăng cường triển khai cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo Quyết định số 1665/QĐ-TTg
- Trung tâm Điều dưỡng và Phục hồi chức năng trong công tác phòng chống tác hại của thuốc lá
- Thứ trưởng Võ Văn Hưng làm việc với Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn về các Đề án trọng tâm năm 2026 và giai đoạn 2026–2030
- Tinh gọn hệ thống pháp luật ngành Nông nghiệp và Môi trường
- Xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ chuyển đổi số ngành Nông nghiệp và Môi trường
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường thu hút nhân tài cho lĩnh vực chiến lược
- Chung tay xóa bỏ cây thuốc phiện, xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc
- Chuyển đổi hơn 41.600ha đất lúa, mở dư địa phát triển nông nghiệp đa giá trị
- Xây dựng pháp luật theo tư duy quản trị phát triển
- Sửa đồng thời nhiều luật, cắt giảm hàng trăm thủ tục, thúc đẩy chuyển đổi số, mở rộng thị trường được Bộ Nông nghiệp và Môi trường coi là động lực mới để tăng trưởng.
