Khi nông dân đổi cách nghĩ, cây trái sẽ tăng giá trị

Từ những lớp tập huấn đến cuốn nhật ký sản xuất, nông dân Đồng Nai đang biến kiến thức thành kỹ thuật, dữ liệu, nâng chất lượng nông sản, giảm chi phí, tăng thu nhập.

Học kỹ thuật để thay đổi cách làm

Hội trường UBND phường Dầu Giây, TP. Đồng Nai chật kín nông dân trong một lớp tập huấn chăm sóc sầu riêng sau thu hoạch. Những câu hỏi về dinh dưỡng, phục hồi cây, phòng trừ sâu bệnh… liên tục được đặt ra cho các chuyên gia.

Không khí trao đổi sôi nổi cho thấy sự thay đổi đang diễn ra trong tư duy sản xuất. Giờ đây, nông dân không chỉ cần vốn, vật tư mà họ còn cần kiến thức để làm chủ vườn cây. Ông Nguyễn Thanh Phước, khu phố Hưng Lộc, phường Dầu Giây cho biết, nhiều năm chăm sóc vườn chủ yếu dựa vào kinh nghiệm tích lũy qua từng vụ. Tuy nhiên, sau các lớp tập huấn, ông nhận ra có những kỹ thuật trước đây mình thực hiện chưa đúng hoặc chưa đầy đủ.
“Tôi được tiếp thu kiến thức mới, áp dụng ngay vào vườn để cây phục hồi tốt hơn”, ông Phước chia sẻ.
Nhờ học tập, tư duy chăm sóc cây trồng của bà con đang dần thay đổi. Họ quan tâm hơn đến sức khỏe bộ rễ, dinh dưỡng, thời điểm xử lý, nhận diện sâu bệnh và sử dụng vật tư nông nghiệp. Nếu trước đây nhiều quyết định được đưa ra theo thói quen, thậm chí “nhìn cây đoán bệnh”, thì nay người trồng bắt đầu quan sát kỹ hơn, ghi chép và xử lý dựa trên hướng dẫn kỹ thuật. Điều quan trọng là kiến thức không dừng lại ở lớp học mà được đưa xuống từng gốc cây và từng mùa vụ.
Đặc biệt, việc ghi chép nhật ký sản xuất cũng ngày càng trở thành thói quen quan trọng trong việc quản lý vườn. Ngày bón phân, loại vật tư sử dụng, liều lượng, tình trạng sinh trưởng, thời điểm phát hiện sâu bệnh, biện pháp xử lý hay thời điểm thu hoạch… nếu được ghi lại đầy đủ sẽ tạo thành dữ liệu hỗ trợ sản xuất. 

Ông Nguyễn Xuân Thời, Chủ tịch Hội Nông dân phường Dầu Giây cho biết, thời gian qua, Hội phối hợp với doanh nghiệp tổ chức các lớp tập huấn chăm sóc sầu riêng, bơ, măng cụt sau thu hoạch và nhiều kỹ thuật canh tác tiên tiến khác. Cùng với kỹ thuật, nông dân được khuyến khích sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học, giảm phụ thuộc vào hóa chất, hướng tới sản xuất an toàn và thân thiện hơn với môi trường.
Không chỉ tại Dầu Giây, hoạt động chuyển giao khoa học kỹ thuật đang được triển khai ở nhiều địa phương với nội dung ngày càng sát thực tế sản xuất. Tại xã Phú Lâm, nông dân được hướng dẫn sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc BVTV sinh học, nhận biết sâu bệnh và sử dụng thuốc đúng loại, đúng thời điểm.
Theo ông Hoàng Thiên, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Phú Lâm, nhờ ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và chuyển đổi cơ cấu sản xuất phù hợp, thu nhập bình quân của các thành viên đạt gần 500 triệu đồng/người/năm. Nhiều mô hình có doanh thu từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng mỗi năm. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục tập huấn về xây dựng HTX, phát triển chuỗi liên kết và mã số vùng trồng.
Đây cũng là bước mở rộng của quá trình “tri thức hóa nông dân”, từ biết kỹ thuật chăm cây đến biết tổ chức sản xuất, đến hiểu tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và thị trường. 

Từ cuốn nhật ký đến cách làm chủ vườn cây

Với hơn 22 ha sầu riêng Ri6 và Dona, nông dân HTX Nông nghiệp DVTM Bình Lộc, TP. Đồng Nai đang đối mặt với những tác động ngày càng rõ của thời tiết thất thường. Trong điều kiện đó, kiến thức kỹ thuật giúp người trồng chủ động hơn, thay vì chỉ chờ đến khi cây xuất hiện dấu hiệu bất thường mới xử lý.

Ông Nguyễn Thanh Tâm, Giám đốc HTX Nông nghiệp DVTM Bình Lộc, cho rằng người nông dân có tri thức không nhất thiết phải biết những thuật ngữ phức tạp. Quan trọng hơn là hiểu cây trồng, biết quan sát, biết ghi chép và biết sử dụng thông tin để đưa ra quyết định phù hợp kịp thời. “Duy trì thường xuyên việc ghi chép nhật ký sẽ giúp đánh giá lại hiệu quả sản xuất thay vì chỉ dựa vào cảm nhận”, ông Tâm chia sẻ.

Theo ông, một cuốn nhật ký vườn cây có thể bắt đầu từ những nội dung rất đơn giản, ngày chăm sóc, loại phân sử dụng, liều lượng, tình trạng cây, thời điểm phát hiện sâu bệnh và biện pháp xử lý.

Với các vùng sản xuất hướng tới tiêu chuẩn và truy xuất nguồn gốc, việc ghi chép càng có ý nghĩa lớn hơn, vì đây là cơ sở minh bạch hóa quá trình sản xuất, phục vụ kiểm tra và từng bước đáp ứng yêu cầu của các chuỗi liên kết. Đó cũng chính là khoảng cách giữa sản xuất theo kinh nghiệm và sản xuất có tri thức.

Các lớp tập huấn hay những chuyến tham quan mô hình và đào tạo nghề ngắn hạn đang mở rộng không gian học tập cho nông dân. Họ học từ chuyên gia, học từ thực tế và học ngay từ những người đang sản xuất hiệu quả. Cách học này đặc biệt phù hợp với nông nghiệp, bởi một kỹ thuật chỉ thực sự thuyết phục khi được kiểm chứng trên đất, trên cây và qua từng mùa vụ.

Theo Phó Chủ tịch phụ trách Hội Nông dân TP. Đồng Nai Nguyễn Văn Giang, nâng cao trình độ và kỹ thuật sản xuất cho nông dân là nhiệm vụ trọng tâm nhằm xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, phát triển bền vững.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Hội Nông dân thành phố và các cơ sở đã tổ chức hàng trăm lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật, thu hút gần 10.000 lượt hội viên tham gia; đồng thời tổ chức khoảng 160 hội thảo chuyên đề về phòng trừ sâu bệnh, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và kỹ thuật chăm sóc cây trồng.

Đáng chú ý, nội dung đào tạo dành cho nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi ngày càng mở rộng sang những kiến thức về xây dựng thương hiệu, chuỗi giá trị nông sản, phân tích thị trường, chỉ dẫn địa lý, tổ chức sản xuất - kinh doanh, đàm phán và ký kết hợp đồng, phát triển kinh tế tập thể, chuyển đổi số và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Quan trọng hơn, những nông dân làm tốt đang trở thành những “hạt nhân tri thức” ở nông thôn. Từ các câu lạc bộ khoa học kỹ thuật nhà nông, mô hình sản xuất, kinh doanh giỏi đến những chuyến tham quan thực tế, kinh nghiệm được chia sẻ, sáng kiến được lan tỏa và cách làm hiệu quả có cơ hội nhân rộng. Có thể nói, tri thức chỉ thực sự có giá trị khi tạo ra thay đổi trên chính mảnh vườn của người nông dân.

Khi người trồng cây biết học hỏi, biết ghi chép, biết ứng dụng kỹ thuật và biết tính toán theo nhu cầu thị trường, họ sẽ từng bước chuyển từ làm theo kinh nghiệm sang quản lý sản xuất bằng quy trình và dữ liệu. Đó cũng là nền tảng để hình thành một thế hệ nông dân mới của TP. Đồng Nai luôn hiểu cây, rành đất, thạo kỹ thuật, dữ liệu, quen với liên kết và quan trọng nhất là biết biến tri thức thành hiệu quả kinh tế.

Nguồn: Minh Sáng Báo Nông nghiệp và Môi trường

Chi tiết bài báo xem tại đây


© Bản quyền thuộc về Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn - Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Đ/c: Số 02 Ngọc Hà, Ba Đình, TP. Hà Nội.

Chịu trách nhiệm: Ông Lê Đức Thịnh - Cục Trưởng

Tel: 024.38438794 / Fax: 024.38438791 / Email: cucktht@gmail.com

Technology Supported by ECPVietnam