Đồng thời, HTX đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn bản sắc địa phương thông qua phát triển sản phẩm OCOP gắn với làng nghề truyền thống. Nhờ đó, nông thôn không chỉ là nơi sản xuất mà còn trở thành không gian văn hóa, du lịch và trải nghiệm.

Tri thức hóa nông dân, tạo lực đẩy phát triển bền vững

Cốt lõi của phát triển tam nông là nâng cao chất lượng con người và HTX chính là “trường học thực tiễn” để hình thành lớp nông dân mới “chuyên nghiệp, văn minh và hội nhập”.

Thông qua HTX, nông dân được tiếp cận kiến thức về kỹ thuật, quản trị kinh doanh và tiêu chuẩn quốc tế. Từ sản xuất tự phát, họ chuyển sang tư duy kinh tế, biết tính toán chi phí, chất lượng và nhu cầu thị trường.

Ngoài việc nâng cao kỹ năng, HTX còn rèn luyện tinh thần hợp tác, ý thức tuân thủ pháp luật và trách nhiệm cộng đồng. An toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường trở thành chuẩn mực trong sản xuất.

HTX cũng là môi trường thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Nhiều sản phẩm nông nghiệp mang thương hiệu Việt đã vươn ra thị trường quốc tế, từ trà, dược liệu đến nông sản đặc sản vùng cao, cho thấy năng lực hội nhập ngày càng rõ nét của nông dân Việt Nam.

Củng cố vị thế HTX trong kỷ nguyên mới

Dù có nhiều chuyển biến, khu vực HTX vẫn đối mặt với nhiều thách thức như năng lực quản trị chưa đồng đều, hạn chế về vốn và hạ tầng công nghệ.

Theo TS Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, để HTX phát huy hiệu quả trong thời gian tới, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp về thể chế, nguồn lực và nâng cao năng lực quản trị.

Trước hết, cần hoàn thiện và triển khai hiệu quả Luật Hợp tác xã năm 2023, đồng thời xây dựng cơ chế đặc thù về đất đai và tín dụng để tạo điều kiện tích tụ, mở rộng quy mô sản xuất. Việc khơi thông dòng vốn, đặc biệt là tín dụng xanh, sẽ giúp HTX đầu tư vào chế biến sâu và công nghệ hiện đại. Cùng với đó, cần chú trọng đào tạo, chuẩn hóa đội ngũ quản trị HTX và tri thức hóa nông dân, tạo nền tảng cho quản trị chuyên nghiệp.

Chuyển đổi số cũng là trụ cột quan trọng, cần được thúc đẩy toàn diện nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, minh bạch hóa quy trình và tăng sức cạnh tranh của sản phẩm. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò HTX trong xây dựng nông thôn mới theo hướng đa giá trị, gắn sản xuất với du lịch, văn hóa và dịch vụ.

Cuối cùng, cải thiện môi trường kinh doanh, giảm rào cản hành chính và tạo sân chơi bình đẳng sẽ là điều kiện quan trọng để HTX phát triển bền vững.

Từ thực tiễn có thể thấy, HTX đang từng bước khẳng định vai trò trong quá trình tái cấu trúc nông nghiệp và nông thôn Việt Nam. Khi được trao đủ nguồn lực và vận hành hiệu quả, HTX sẽ kết nối các yếu tố của Tam nông thành một hệ sinh thái thống nhất - nơi nông nghiệp xanh, nông thôn hiện đại và lực lượng nông dân ngày càng chuyên nghiệp trong giai đoạn phát triển mới.