Ngày 27/11/2025, tại Hà Nội, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường tổ chức Hội thảo tham vấn kết quả xây dựng Bộ chỉ số “Môi trường kinh doanh cấp tỉnh đối với kinh tế tập thể, hợp tác xã trong lĩnh vực nông nghiệp” (PCGI). Sự kiện thu hút hơn 200 đại biểu đến từ các Bộ, ngành Trung ương, địa phương, chuyên gia, tổ chức quốc tế và đại diện các HTX trên cả nước tham dự trực tiếp và trực tuyến.

Công cụ lần đầu tiên đo lường chất lượng điều hành của địa phương đối với khu vực HTX nông nghiệp.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và PTNT nhấn mạnh: việc xây dựng Bộ chỉ số PCGI là nhiệm vụ được Chính phủ giao tại Nghị quyết số 106/NQ-CP, nhằm thiết lập một công cụ giám sát, đánh giá hiệu quả môi trường kinh doanh dành riêng cho khu vực kinh tế tập thể nông nghiệp – nơi phần lớn thành viên là nông dân, dễ bị tổn thương trước biến động thị trường và rủi ro thiên tai.

PCGI được thiết kế với 09 nhóm hợp phần, 48 chỉ tiêu thành phần, phản ánh hai khía cạnh then chốt: (i) Năng lực nội tại của HTX: tổ chức, tài chính, quản trị, thị trường, năng lực đổi mới…; (ii) Môi trường hỗ trợ bên ngoài: chất lượng thể chế, hạ tầng, dịch vụ công, chính sách hỗ trợ, năng lực điều hành của chính quyền địa phương.

Theo báo cáo của Viện Chiến lược, Chính sách NN&MT và đơn vị tư vấn kỹ thuật, Bộ chỉ số đã được đánh giá thí điểm tại 07 tỉnh đại diện cho 07 vùng sinh thái trên cả nước. Kết quả thí điểm giúp hoàn thiện khung chỉ tiêu, phương pháp đo lường, cách thu thập dữ liệu, đồng thời khẳng định tính khả thi của PCGI khi triển khai ở quy mô toàn quốc.

Môi trường kinh doanh - thước đo mức độ quan tâm của chính quyền địa phương đối với HTX

Các đại biểu tại Hội thảo đồng thuận rằng, khác với doanh nghiệp, HTX nông nghiệp hoạt động với mục tiêu nâng cao lợi ích của xã viên, cung cấp dịch vụ công và tạo sinh kế bền vững. Vì vậy, môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch, hiệu quả là yếu tố quyết định sự phát triển của HTX.

Tại Hội thảo, Cục trưởng Lê Đức Thịnh nhấn mạnh: “Xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi cho HTX chính là thước đo mức độ quan tâm của chính quyền địa phương đối với khu vực kinh tế tập thể. Chính sách có tốt đến đâu nhưng môi trường còn rào cản, HTX sẽ rất khó phát triển”.

Với cách tiếp cận này, PCGI sẽ tạo ra “tấm gương phản chiếu chính sách”, giúp mỗi địa phương nhìn thấy rõ điểm mạnh, điểm yếu trong công tác điều hành và hỗ trợ HTX; đồng thời tạo động lực cải cách mạnh mẽ, tương tự như PCI đối với môi trường đầu tư doanh nghiệp.

Hội thảo được điều hành bởi Cục trưởng Lê Đức Thịnh và Phó Viện trưởng Nguyễn Anh Phong, với 03 phiên trình bày chuyên môn, gồm: (1) Kết quả nghiên cứu - đánh giá thí điểm và hoàn thiện dự thảo Bộ chỉ số PCGI (do AGREINFOS trình bày); (2) Phương pháp đánh giá PCGI - hệ thống hóa cơ sở dữ liệu, phương pháp chuẩn hóa, trọng số và kỹ thuật xử lý dữ liệu; (3) Đề xuất cơ chế phối hợp và kế hoạch triển khai đánh giá PCGI năm đầu tiên, với phương án khảo sát 9.000 HTX, tỷ lệ phản hồi tối thiểu 25%, triển khai đồng bộ tại 34 tỉnh/thành phố trên cả nước.

Phiên thảo luận sau đó ghi nhận nhiều ý kiến tâm huyết từ các chuyên gia, lãnh đạo địa phương và đại diện HTX, phản ánh trung thực thực trạng môi trường hoạt động của HTX và đề xuất hoàn thiện các chỉ tiêu liên quan đến: tiếp cận đất đai, tín dụng, chuyển đổi số, liên kết chuỗi giá trị, vai trò của tổ chức hỗ trợ HTX và trách nhiệm của chính quyền địa phương.

PCGI: Công cụ mới thúc đẩy cải cách môi trường kinh doanh cho HTX nông nghiệp

Bộ chỉ số PCGI được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến căn bản nhằm: (1) Nâng cao chất lượng điều hành của chính quyền cấp tỉnh thông qua đánh giá khách quan, minh bạch và có so sánh giữa các địa phương; (2) Tăng cường tiếng nói của HTX trong quá trình hoàn thiện chính sách; (3) Khuyến khích cạnh tranh lành mạnh và học hỏi mô hình tốt giữa các tỉnh/thành phố; (4) Cung cấp dữ liệu thực chứng phục vụ điều hành của Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Đặc biệt, việc công bố Top 10 tỉnh có điểm số cao nhất và nhóm địa phương dẫn đầu từng chỉ số sẽ giúp lan tỏa điển hình tốt, khuyến khích động lực cải cách trên phạm vi cả nước.

Nền tảng xây dựng chính sách mới cho khu vực kinh tế tập thể.

Bộ chỉ số PCGI là một trong những bước đi quan trọng của ngành trong thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW, Nghị quyết 106/NQ-CP và Luật HTX 2023, góp phần xây dựng hệ thống HTX nông nghiệp hiện đại, minh bạch, hiệu quả và phát triển bền vững. Trong thời gian tới, Cục Kinh tế hợp tác và PTNT sẽ phối hợp với Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và Môi trường và các Bộ, ngành, các địa phương và các HTX tiếp tục hoàn thiện bộ chỉ số, trình Bộ phê duyệt, đồng thời chuẩn bị triển khai đánh giá diện rộng lần đầu tiên trên toàn quốc vào năm 2026.

Nguồn: Phòng Kinh tế hợp tác và Trang trại