Công nghệ thay đổi cách làm nông

Công nghệ đang từng bước giúp nông dân thay đổi cách chăm sóc cây trồng, giảm bớt công lao động và chi phí sản xuất.

Dùng dữ liệu chăm sóc cây trồng

Trước đây, công việc ngoài vườn của ông Đỗ Minh Chính ở phường Lâm Viên - Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng) phụ thuộc khá nhiều vào sức người. Vườn ông Chính đang trồng cà chua và lơ baby trên diện tích hơn 7.000m2. Có những phần việc theo từng thời điểm, nhưng cũng có việc lặp lại gần như mỗi ngày trong suốt quá trình chăm sóc cây.

Khoảng 3 tháng trở lại đây, công việc của ông bắt đầu thay đổi khi một số khâu được thực hiện thông qua hệ thống tự động. Các dữ liệu được cập nhật lên phần mềm trên điện thoại, thông tin từ hệ thống gửi về giúp ông theo dõi và điều chỉnh tùy điều kiện nắng, mưa. Riêng khâu bón phân ông không còn phải sử dụng nhân công như trước.

Theo ông Chính, trước đây hầu hết các công việc đều phải thực hiện bằng tay, dựa vào sức người nên mất nhiều thời gian và công sức. Từ khi đưa hệ thống tự động vào sản xuất, hiệu quả được cải thiện rõ rệt, vừa nâng năng suất, vừa giảm nhân công và chi phí.

“Tôi có thể theo dõi, cài đặt và điều chỉnh hệ thống ngay trên điện thoại. Các thông tin về lượng nước, phân bón sử dụng được cập nhật liên tục, giúp gia đình tôi chủ động quản lý và điều chỉnh phù hợp với điều kiện thời tiết, nhất là khi trời nắng hoặc mưa”, ông Chính chia sẻ.

Tự động hóa một phần công việc mới chỉ là bước đầu. Khi thông tin về môi trường và quá trình sinh trưởng của cây được thu nhận, xử lý, dữ liệu có thể tiếp tục được sử dụng để hỗ trợ người trồng trong quá trình chăm sóc.

Đây cũng là hướng ông Nguyễn Đức Huy, Giám đốc HTX Thủy Canh Việt cùng cộng sự theo đuổi trong khoảng 10 năm qua. Từ những hệ thống trồng cây tự động ban đầu, quá trình phát triển từng bước chuyển sang trồng cây thông minh, trong đó dữ liệu được sử dụng nhiều hơn để phục vụ sản xuất.

Ông Huy hiện trực tiếp canh tác 7.000m2 và liên kết với các hộ sản xuất khoảng 3ha. Hệ thống ghi nhận các yếu tố về gió, khí hậu, thời tiết, đồng thời theo dõi quá trình sinh trưởng của cây thông qua đường kính thân, diện tích và màu sắc lá.

Những thông tin này được xử lý để xác định tình trạng cây và nhu cầu dinh dưỡng, trong đó có lượng phân bón cần thiết. Khi dữ liệu được tích lũy đủ lớn, ông Huy và cộng sự còn hướng tới nhận diện sớm nguy cơ nấm bệnh, sâu bệnh để có thêm cơ sở lựa chọn biện pháp xử lý.

Theo ông Huy, hệ thống hiện thu thập hai nhóm dữ liệu chính. Nhóm thứ nhất là các dữ liệu về điều kiện tự nhiên như gió, nhiệt độ, độ ẩm...; nhóm còn lại phản ánh quá trình sinh trưởng của cây, từ đường kính thân, diện tích lá đến màu sắc lá. Những dữ liệu này được tổng hợp, phân tích để xác định nhu cầu của cây, chẳng hạn lượng phân bón cần thiết ở từng giai đoạn.

“Khi tích lũy được nguồn dữ liệu đủ lớn, hệ thống còn hướng tới khả năng dự báo sớm nguy cơ phát sinh nấm bệnh, sâu bệnh, qua đó giúp người trồng chủ động xử lý ngay từ đầu. Các giải pháp sinh học sẽ được ưu tiên, trong trường hợp cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, việc sử dụng cũng được tính toán đúng loại, đúng lượng”, ông Huy cho hay.

Để công nghệ có thể ứng dụng rộng hơn, theo ông Huy phải dễ sử dụng, mang lại hiệu quả và có chi phí phù hợp với người sản xuất. Nông dân có thể bắt đầu từ những phần phù hợp với nhu cầu, đánh giá hiệu quả rồi từng bước mở rộng.

Mở rộng ứng dụng công nghệ

Việc ứng dụng công nghệ hiện đã được triển khai tại nhiều vùng sản xuất của Lâm Đồng. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh có khoảng 109.500ha sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, trong đó khoảng 1.400ha ứng dụng nông nghiệp thông minh. Đến nay, 16 vùng sản xuất trồng trọt ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao và 7 doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao trong lĩnh vực trồng trọt đã được công nhận.

Cùng với mở rộng diện tích, hoạt động chuyển giao khoa học kỹ thuật tiếp tục được triển khai. Trong 6 tháng đầu năm 2026, ngành nông nghiệp Lâm Đồng theo dõi 7 mô hình chuyển tiếp từ năm 2025, triển khai mới 13 mô hình và tổ chức 19 lớp tập huấn chuyển giao khoa học công nghệ, khuyến nông.

Theo TS Nguyễn Thế Nhuận, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khoai tây, Rau và Hoa (phường Lâm Viên - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng), Trung tâm đã phối hợp với một số doanh nghiệp Hàn Quốc hoàn thiện quy trình sản xuất dâu tây, cà chua, ớt chuông theo mô hình trang trại thông minh. Các quy trình sau đó được đào tạo, tập huấn và chuyển giao cho người sản xuất tại Lâm Đồng và một số vùng khác.

“Thông qua các mô hình chúng tôi chuyển giao, hiệu quả kinh tế tăng từ 18 - 25% trên cây cà chua, dâu tây và ớt ngọt thực hiện theo mô hình trang trại thông minh. Bên cạnh đó, việc giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, chủ yếu sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc sinh học hoặc thiên địch trong quản lý dịch hại cũng mang lại hiệu quả về môi trường và tạo ra sản phẩm an toàn, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong và ngoài nước”, TS Nguyễn Thế Nhuận cho biết.

Từ quá trình tiếp nhận, hoàn thiện đến chuyển giao, việc đưa công nghệ vào sản xuất còn đòi hỏi sự kết nối giữa nhu cầu thực tế với các đơn vị nghiên cứu, phát triển công nghệ.

Ông Đinh Ngọc Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lâm Đồng cho biết, tỉnh đang triển khai mối liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà trường. Trong đó, Trung tâm đóng vai trò kết nối, đồng hành cùng doanh nghiệp để từ nhu cầu thực tế đặt hàng những vấn đề nghiên cứu, công nghệ có khả năng ứng dụng vào sản xuất.

“Trung tâm sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp để cùng đặt hàng nghiên cứu, đưa vào ứng dụng công nghệ giúp nâng cao giá trị, phục vụ trực tiếp cho quy trình sản xuất”, ông Hiếu cho biết.