Bảo hiểm nông nghiệp cần được định vị là trụ cột trong quản trị rủi ro

Trong bối cảnh thiên tai, dịch bệnh gia tăng, bảo hiểm nông nghiệp cần được định vị là trụ cột quản trị rủi ro, góp phần ổn định sản xuất, bảo vệ chuỗi giá trị.

Vai trò kép của bảo hiểm nông nghiệp

Nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của bảo hiểm trong phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững, ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chỉ ra rằng trong bối cảnh hiện nay, ngành nông nghiệp đang phải đối mặt với nhiều rủi ro từ kinh tế, tự nhiên và xã hội, đặc biệt là tác động ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu và dịch bệnh.

Theo ông Thịnh, mỗi năm Việt Nam phải chi khoảng từ 1-3% GDP để ứng phó với biến đổi khí hậu, dịch bệnh và các thảm họa. Riêng năm 2025, con số này đã lên tới hơn 104.000 tỷ đồng. Trong khi đó, các rủi ro này không chỉ tiếp diễn mà còn có xu hướng gia tăng trong dài hạn, đặt ra yêu cầu cấp thiết về một cách tiếp cận quản trị rủi ro bài bản, hiệu quả hơn.

“Trong định hướng xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, việc có quản trị và bảo hiểm nông nghiệp được xác định giữ vai trò kép. Một mặt, bảo hiểm giúp giảm thiểu rủi ro trong sản xuất, kinh doanh nông nghiệp. Mặt khác, góp phần nâng cao năng lực quản trị, cải thiện chất lượng sản phẩm, thúc đẩy liên kết chuỗi và thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp”, lãnh đạo Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn phân tích.
Tuy nhiên, ông Lê Đức Thịnh cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn hiện nay trong phát triển sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp, đặc biệt là tình trạng thiếu dữ liệu. Ngoài dữ liệu thời tiết, khí hậu, còn thiếu các dữ liệu về định mức kinh tế - kỹ thuật đầu vào, cũng như dữ liệu rủi ro theo từng ngành, lĩnh vực sản xuất chủ lực. Điều này khiến nhiều sản phẩm bảo hiểm do doanh nghiệp thiết kế chưa sát với thực tế và nhu cầu của địa phương.

Nhấn mạnh định hướng thời gian tới, ông Thịnh cho rằng bảo hiểm nông nghiệp cần được xác định là một cấu phần quan trọng trong hệ thống quản trị rủi ro nông nghiệp quốc gia, được triển khai trên nền tảng đồng bộ về thể chế, dữ liệu, thị trường và sự tham gia của toàn bộ hệ sinh thái.

“Với sự vào cuộc tích cực của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, địa phương, hợp tác xã và người nông dân, cùng sự đồng hành của các đối tác phát triển quốc tế, bảo hiểm nông nghiệp sẽ từng bước trở thành điểm tựa vững chắc cho người nông dân và là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu và dịch bệnh”, ông Thịnh bày tỏ tin tưởng.
Lấp ‘khoảng trống tài chính’ cho nông nghiệp bằng bảo hiểm
Theo Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, nông nghiệp vốn là ngành có mức độ rủi ro rất cao khi thường xuyên chịu tác động của thiên tai và dịch bệnh. Tuy nhiên, thay vì chỉ trông chờ vào ngân sách nhà nước, định hướng mới đặt trọng tâm vào việc xây dựng cơ chế bảo hiểm để san sẻ rủi ro và ổn định sản xuất.
Thực tế cho thấy, ngân sách hiện nay chỉ có thể bù đắp khoảng 30% thiệt hại do thiên tai gây ra. Trong khi đó, mức độ tổn thương của sản xuất nông nghiệp là rất lớn. Từ đó có thể thấy hiện đang tồn tại một “khoảng trống tài chính” rất lớn trong việc bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Nếu không có các công cụ thị trường như bảo hiểm, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng là hoàn toàn có thể xảy ra.
Điểm đáng chú ý trong định hướng mới là sự thay đổi về tư duy. Bảo hiểm nông nghiệp không còn chỉ là “phao cứu sinh” sau rủi ro mà trở thành công cụ thúc đẩy sản xuất theo hướng bài bản, minh bạch hơn.

Theo đó, việc tham gia bảo hiểm sẽ gắn với yêu cầu tuân thủ quy trình kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc, qua đó góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, bảo hiểm cũng tạo động lực để các chuỗi liên kết vận hành minh bạch hơn, từ sản xuất đến tiêu thụ.

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, ông Lê Đức Thịnh cho rằng, phát triển bảo hiểm nông nghiệp trong giai đoạn tới cần tập trung vào ba trụ cột lớn.
Thứ nhất là tái cấu trúc chính sách nhằm mở rộng đối tượng tham gia, đặc biệt đối với các cây trồng, vật nuôi chủ lực. Tăng cường sự tham gia của hợp tác xã và doanh nghiệp trong chuỗi liên kết. Đồng thời nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm cho các chủ thể trong chuỗi giá trị, đơn giản hóa thủ tục hành chính để tạo thuận lợi cho người tham gia.
Thứ hai là hoàn thiện cơ chế quản trị rủi ro. Theo ông Thịnh, trong nông nghiệp, “phòng” luôn quan trọng hơn “chống” bởi khi rủi ro đã xảy ra, hiệu quả khắc phục thường hạn chế. Do đó, cần mở rộng phạm vi bảo hiểm, đặc biệt với các rủi ro liên quan đến biến đổi khí hậu. Thúc đẩy phát triển bảo hiểm chỉ số để hướng tới tự động hóa quy trình bồi thường. Thiết lập cơ chế chia sẻ rủi ro đa tầng, trong đó Nhà nước cần nâng cao vai trò tái bảo hiểm khi xảy ra các thảm họa lớn.
Trụ cột thứ ba là xây dựng hệ sinh thái dữ liệu và tài chính phục vụ bảo hiểm nông nghiệp. Cụ thể, cần hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu, bảo đảm liên thông và chia sẻ giữa các bộ, ngành, địa phương. Tích hợp bảo hiểm với tín dụng nông nghiệp và các chuỗi liên kết sản xuất. Đồng thời phát triển bảo hiểm như một công cụ hỗ trợ tiếp cận tài chính xanh, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững.

Khẳng định việc tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong chuyển đổi nông nghiệp theo hướng hiện đại, phát thải thấp và bền vững, bà Sonja Esche (ảnh), Trưởng nhóm nông nghiệp Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ), nhấn mạnh, Dự án “Sáng kiến tài trợ rủi ro biến đổi khí hậu cho ngành nông nghiệp tại Việt Nam” (AgriCRF) do GIZ và Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn phối hợp thực hiện là bước đi quan trọng nhằm ứng phó các thách thức từ biến đổi khí hậu, đặc biệt là góc độ quản lý rủi ro và thu hẹp khoảng trống tài chính trong nông nghiệp.
“Việt Nam hiện vẫn nằm trong nhóm 15 quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi thời tiết cực đoan. Trong bối cảnh rủi ro khí hậu gia tăng, việc nâng cao khả năng chống chịu cho nông dân là yêu cầu cấp thiết, đồng thời ngành nông nghiệp cũng đang chuyển dịch sang mô hình bền vững hơn, gắn với thị trường”, bà Sonja Esch nhận định, đồng thời khẳng định việc quản lý rủi ro hiệu quả, đặc biệt thông qua bảo hiểm nông nghiệp và các công cụ tài chính phù hợp, được xem là yếu tố then chốt để hỗ trợ nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Nguồn: Trung Hiếu - Linh Linh Báo Nông nghiệp và Môi trường
Chi tiết bài báo xem tại đây


© Bản quyền thuộc về Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn - Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Đ/c: Số 02 Ngọc Hà, Ba Đình, TP. Hà Nội.

Chịu trách nhiệm: Ông Lê Đức Thịnh - Cục Trưởng

Tel: 024.38438794 / Fax: 024.38438791 / Email: cucktht@gmail.com

Technology Supported by ECPVietnam