Cách thiết kế này phù hợp với đặc điểm của tổ hợp tác vốn thường bắt đầu từ những thỏa thuận đơn giản giữa một số hộ hoặc cá nhân, như cùng mua vật tư, dùng chung máy móc, sản xuất một loại nông sản, thu gom sản phẩm hoặc liên kết tiêu thụ.

Thay vì phải hình thành một pháp nhân với bộ máy quản trị đầy đủ như hợp tác xã, các thành viên có thể dựa trên hợp đồng hợp tác để xác lập quyền, nghĩa vụ, phần đóng góp và cách phân chia lợi ích.

Nghị định quy định thành viên tổ hợp tác có thể là cá nhân hoặc pháp nhân đáp ứng điều kiện; việc tham gia phải tự nguyện và cam kết đóng góp tài sản, công sức theo hợp đồng. Thành viên được hưởng lợi ích từ hoạt động của tổ, tham gia quyết định các vấn đề liên quan, đồng thời phải thực hiện nghĩa vụ đã cam kết và chịu trách nhiệm đối với nghĩa vụ tài chính phát sinh theo thỏa thuận.

Điểm quan trọng là sự đơn giản về hình thức không đồng nghĩa với hoạt động bằng thỏa thuận miệng. Hợp đồng hợp tác trở thành căn cứ trung tâm để xác định quan hệ giữa các thành viên.

Ngay trong mẫu hợp đồng ban hành kèm nghị định, các bên phải xác định những nội dung như mục đích hợp tác, thời hạn, thành viên, tài sản và phần đóng góp, quyền và nghĩa vụ, phương án phân chia hoa lợi - lợi tức, xử lý lỗ, cơ chế điều hành và chấm dứt hoạt động.

Thủ tục quản lý chuyển về gần dân hơn

Một thay đổi đáng chú ý khác là UBND cấp xã trở thành đầu mối trực tiếp tiếp nhận thông tin của tổ hợp tác không đăng ký. Khi gửi hồ sơ trực tiếp hoặc qua bưu chính, nếu hồ sơ đầy đủ, chính xác, UBND cấp xã xác nhận đã nhận thông báo. Nếu thông tin chưa đầy đủ, cơ quan này phải hướng dẫn sửa đổi, bổ sung. Với hồ sơ điện tử, việc tiếp nhận, phản hồi cũng được thực hiện trên môi trường điện tử.

Ngoài ra, tổ hợp tác còn phải thông báo trong vòng 5 ngày làm việc khi thay đổi những thông tin cơ bản như tên, địa chỉ, ngành nghề kinh doanh, tổng giá trị phần vốn góp, thành viên tổ hợp tác hoặc thông tin đăng ký thuế nếu có.

Tương tự, khi chấm dứt hoạt động, tổ trưởng hoặc người được ủy quyền phải thông báo cho UBND cấp xã trong 5 ngày làm việc. Trước đó, tổ hợp tác phải thanh toán các nghĩa vụ tài chính, xử lý tài sản và các quyền, nghĩa vụ liên quan theo hợp đồng và quy định pháp luật.

Nghị định 294 cũng xác định quyền kinh doanh của tổ hợp tác. Tổ được kinh doanh những ngành nghề pháp luật không cấm, được ký hợp đồng với cá nhân, tổ chức để mở rộng sản xuất, kinh doanh và được mở, sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.

Đây là phần có ý nghĩa thực tế đối với những nhóm sản xuất muốn thực hiện theo chuỗi. Khi các hộ cùng đứng trong một hợp đồng hợp tác, xác định người đại diện, phần đóng góp và nguyên tắc phân chia lợi ích, tổ có cơ sở rõ hơn để giao dịch với doanh nghiệp thu mua, đơn vị cung cấp vật tư hoặc các đối tác khác.

Cùng với đó, nghị định đặt ra cơ chế để tổ hợp tác tiếp cận chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Ngoài các điều kiện chung, tổ hợp tác muốn được xem xét hỗ trợ cần đáp ứng ít nhất một trong số tiêu chí như tăng thành viên hoặc lao động, có thành viên, người lao động tham gia đào tạo, bồi dưỡng trong 2 năm gần nhất, hoặc thành lập không quá 60 tháng tại địa bàn kinh tế - xã hội khó khăn.

Trong trường hợp nhiều tổ cùng đáp ứng điều kiện nhưng nguồn lực hỗ trợ có hạn, nghị định đưa thêm các tiêu chí ưu tiên, trong đó có số lượng thành viên, lao động là phụ nữ, người khuyết tật, người tham gia bảo hiểm xã hội; tổ có phụ nữ làm quản lý, hoạt động ở địa bàn khó khăn; tham gia liên kết sản xuất, chuỗi giá trị, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn hoặc thích ứng biến đổi khí hậu.

Những tổ hợp tác đã phát triển lớn có thể chuyển thành hợp tác xã. Tổ thực hiện chuyển đổi có thể được tư vấn, hướng dẫn miễn phí về thủ tục hành chính và pháp lý trong thời gian tối đa 3 tháng.