Trung tâm Nghiên cứu - Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp (Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Nghiệp miền Nam) vừa tổ chức đợt tập huấn "Giải pháp canh tác sầu riêng bền vững, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu" tại phường Đồng Xoài, TP. Đồng Nai với sự tham gia của hơn 100 nông dân trồng sầu riêng.

Chuẩn hóa từ đất, nước

Ông Ngô Xuân Chinh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu - Chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp, cho biết, sầu riêng hiện là ngành hàng chiến lược của nông nghiệp Việt Nam. Vì vậy, định hướng của Nhà nước là liên tục cập nhật kiến thức, giúp nông dân tiếp cận nhanh với các yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn xuất khẩu.

Tuy nhiên, hiện nay người trồng sầu riêng đang đứng trước những thử thách không nhỏ khi phải đối mặt với việc chi phí đầu vào tăng, giá bán sụt giảm, cùng với những rào cản kỹ thuật khắt khe, đặc biệt là từ thị trường Trung Quốc.

"Do đó, muốn phát triền cây sầu riêng bền vững, có chỗ đứng trên thị trường thế giới thì người nông dân cần phải bỏ thói quen canh tác manh mún, chăm sóc cây theo phương pháp tự do, thiếu kiến thức khoa học bằng mô hình tập trung, chuẩn hóa chất lượng, ưu tiên tuyệt đối an toàn thực phẩm”, ông Chinh nhấn mạnh.

Theo TS. Mai Văn Trị, nguyên Phó Viện trưởng Viện Cây ăn quả miền Nam, một trong những yếu tố quan trọng trong canh tác bền vững là quản lý, bảo vệ tài nguyên đất và nguồn nước. Trong sản xuất nông nghiệp, đất là tư liệu quan trọng nhất. Muốn cây trồng phát triển lâu dài thì trước hết phải giữ được sức khỏe của đất.

"Để duy trì sức khỏe đất, trước hết phải chú ý đến việc bón phân. Dù là phân hữu cơ hay phân hóa học, nguyên tắc quan trọng vẫn là phải đáp ứng đúng và đủ nhu cầu của cây, không bón quá mức cần thiết. Chúng ta có thể nhìn lại bài học từ cây hồ tiêu để rút kinh nghiệm. Hồ tiêu từng có giá trị kinh tế rất cao, vì muốn thu lợi nhanh, người nông dân đã đổ xuống đất rất nhiều loại phân bón và hóa chất. Nhưng việc này đã để lại hậu quả lớn, đó là cả cây và đất đều bị ngộ độc, suy thoái nặng. Vì thế, thay vì chạy theo năng suất bằng mọi giá, trong quá trình canh tác, cần tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm vi sinh có nguồn gốc, chứng nhận kiểm định rõ ràng”, TS. Mai Văn Trị nói.

Theo ông Trị, người trồng sầu riêng cần bổ sung kiến thức, học hỏi quy trình canh tác từ các mô hình sầu riêng hữu cơ, tăng cường sử dụng những chế phẩm phù hợp chứa chitin hoặc các chế phẩm vi sinh, nhằm hỗ trợ hệ sinh thái đất. Không nên chạy theo phong trào khi thấy người khác sử dụng một loại phân hay chế phẩm nào đó cũng bắt chước làm theo mà không hiểu gì về tác dụng, chất lượng của sản phẩm đó mà không hiểu cây đang cần gì, đất đang thiếu gì.

Đến các quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm

Theo bà Phan Thị Thu Hiền, Giám đốc Trung tâm Kiểm dịch sau nhập khẩu II (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), để trái sầu riêng xuất khẩu thuận lợi sang thị trường Trung Quốc, người trồng phải nắm vững các quy định về kiểm dịch thực vật theo từng giai đoạn, quy trình thu hoạch, đóng gói, bảo quản.

Phải áp dụng chương trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), bao gồm giám sát sinh vật gây hại, phòng trừ bằng hóa chất sinh học và các biện pháp canh tác khác. Theo ISPM 06, phải thực hiện chương trình quản lý để giám sát vùng trồng đối với 6 đối tượng kiểm dịch thực vật của Trung Quốc tại vườn, đó là ruồi đục quả và 5 loại rệp sáp. Ngoài ra, yêu cầu phải ghi nhật ký canh tác chi tiết về thời gian, loại, lượng bón phân, phun thuốc được sử dụng; hồ sơ liên quan đến kiểm soát sinh vật gây hại; hồ sơ liên quan đến thu hoạch, bán sản phẩm; hồ sơ tập huấn, nhân sự, giấy chứng nhận.

"Bên cạnh đó, bắt buộc phải sử dụng chế phẩm bảo vệ thực vật trong danh mục cho phép sử dụng của Việt Nam, sử dụng phân bón được lưu hành tại Việt Nam; không sử dụng các hoạt chất cấm theo quy định của Trung Quốc; áp dụng các chương trình giám sát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đối với quả sầu riêng”, bà Hiền nói.

Theo bà Hiền, các cơ sở đóng gói sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc phải được đăng ký với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật trước khi được Tổng cục Hải quan Trung Quốc kiểm tra và phê duyệt cấp mã số. Thông tin đăng ký gồm tên, địa chỉ và mã số, để khi phát hiện sản phẩm không tuân thủ các yêu cầu của Nghị định thư này thì có thể truy xuất nguồn gốc một cách chính xác.

Cơ sở đóng gói phải xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc (bao gồm thông tin ngày chế biến, đóng gói, tên hoặc mã số vùng trồng, ngày xuất khẩu, khối lượng xuất khẩu, nước nhập khẩu, số container và các thông tin khác). Quy trình chế biến và đóng gói sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc được giám sát bởi Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc cán bộ được Bộ Nông nghiệp và Môi trường ủy quyền.

Cơ sở đóng gói có nền đất cứng, sạch, hợp vệ sinh, có khu chứa nguyên liệu và kho thành phẩm. Các khu chế biến, xử lý, bảo quản và khu chức năng phải riêng biệt, được bố trí hợp lý và tách biệt với khu vực sinh hoạt. Trong quá trình đóng gói, phải lựa chọn, phân loại và làm sạch vỏ quả để loại bỏ quả bị bệnh, thối hỏng hoặc biến dạng, lá, thân, tàn dư thực vật và đất. Chải hoặc làm sạch bề mặt quả bằng vòi phun áp lực cao hoặc biện pháp hiệu quả khác để loại bỏ trứng, bào tử nấm.

Bao bì đóng gói phải sạch, hợp vệ sinh, chưa qua sử dụng và tuân thủ các yêu cầu kiểm dịch thực vật liên quan của Trung Quốc. Bao bì bằng gỗ phải tuân thủ theo Tiêu chuẩn quốc tế về các biện pháp kiểm dịch thực vật số 15 (ISPM15). Quả sầu riêng phải được bảo quản trong kho chứa, có cùng điều kiện kiểm dịch thực vật, tách biệt với những loại quả khác để ngăn ngừa lây nhiễm dịch hại.

“Ngoài ra, còn rất nhiều quy định khắt khe khác, buộc người trồng phải tuân thủ nếu muốn trái sầu riêng của mình đạt giá trị cao gấp nhiều lần canh tác tự do. Đây là xu hướng tất yếu nếu muốn phát triển bền vững”, bà Hiền nói thêm.

Nguồn: Hồng Thủy - Minh Sáng Báo Nông nghiệp và Môi trường

Chi tiết bài báo xem tại đây