Một mô hình khác tại phường Lý Văn Lâm cho thấy vai trò của HTX còn gắn với việc khai thác lợi thế đặc thù địa phương là HTX Dịch vụ Nông nghiệp và Thủy sản Ông Muộn. HTX hiện tổ chức sản xuất trên diện tích 182ha, với 7 thành viên chính thức và 94 thành viên liên kết, duy trì khoảng 300 tấn gạo sạch mỗi năm theo tiêu chuẩn VietGAP.

Tận dụng mô hình lúa - tôm, HTX tổ chức các hộ sản xuất theo quy trình đồng bộ, hướng tới an toàn, nâng chất lượng và chủ động hơn trong tiêu thụ. Quy mô liên kết cho thấy HTX có thể làm nhiệm vụ mà từng hộ khó thực hiện, như thống nhất quy trình, tập hợp sản lượng, kiểm soát chất lượng và tạo nền tảng làm việc với đối tác tiêu thụ.

Ông Nguyễn Văn Tiếp, Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp và Thủy sản Ông Muộn, cho rằng mục tiêu của HTX không chỉ là nâng năng suất mà còn thay đổi cách làm của thành viên, chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết, ứng dụng kỹ thuật để giảm chi phí và tăng hiệu quả.

Nhận định của vị đại diện HTX phản ánh một vấn đề cốt lõi của tái cơ cấu nông nghiệp, muốn thay đổi giá trị sản xuất, trước hết phải thay đổi phương thức tổ chức sản xuất. Máy móc, giống mới hay quy trình kỹ thuật chỉ phát huy đầy đủ hiệu quả khi được đặt trong một hệ thống có quy mô, quản trị và thị trường. HTX là thiết chế có khả năng biến những yêu cầu đó thành hoạt động sản xuất cụ thể.

4 LỚP GIÁ TRỊ KINH TẾ HTX MANG LẠI CHO THÀNH VIÊN

Thực tiễn từ mô hình 182ha lúa - tôm tại HTX Nông nghiệp & Thủy sản Ông Muộn

Từ góc độ kinh tế, các HTX đang tạo giá trị cho thành viên theo nhiều lớp. Thứ nhất là giảm chi phí thông qua mua chung vật tư, tổ chức dịch vụ và áp dụng quy trình thống nhất. Thứ hai là giảm rủi ro thị trường nhờ liên kết tiêu thụ, thay vì từng hộ tự tìm người mua. Thứ ba là nâng chất lượng và giá bán thông qua tiêu chuẩn hóa sản phẩm. Thứ tư là tạo điều kiện xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và tiến tới phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn.

Khi các khâu sản xuất được kết nối, lợi ích thành viên và người lao động nhận được không chỉ đến từ năng suất trên diện tích, mà còn từ khả năng giảm chi phí, ổn định đầu ra và nâng giá trị sản phẩm.

Đây là lý do HTX cần được nhìn nhận như một chủ thể kinh tế trong tái cơ cấu nông nghiệp, chứ không chỉ là tổ chức hỗ trợ nông dân. Trong chuỗi giá trị, doanh nghiệp có lợi thế về thị trường, công nghệ, vốn và phát triển sản phẩm; nông dân có đất đai, lao động và kinh nghiệm; còn HTX có vị trí tổ chức, tập hợp và điều phối các hộ thành vùng nguyên liệu có quy mô.

Khi ba chủ thể liên kết bằng hợp đồng và cùng tuân thủ tiêu chuẩn, chuỗi sản xuất sẽ giảm những khoảng trống vốn khiến nông sản mất giá trị giữa đồng ruộng và thị trường. HTX biến liên kết thành lợi ích cụ thể, thiết thực cho thành viên.

Chuyển từ “có HTX”
sang “HTX hoạt động hiệu quả”