Hợp tác xã làm ‘bà đỡ’ cho cánh đồng lúa xanh

Hợp tác xã Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xã Xuân Lập đang trở thành điểm tựa giúp nông dân chuyển mình từ sản xuất truyền thống sang sản xuất lúa giảm phát thải.

Mở đường cho nông dân bước vào nền nông nghiệp xanh

Cánh đồng Phú Xá (xã Xuân Lập, tỉnh Thanh Hóa) lúa đang trổ bông trải dài xanh mướt. Điều đặc biệt là mặt ruộng không còn ngập nước thường xuyên như phương thức canh tác truyền thống mà được duy trì theo kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ. Những vết nứt chân chim xuất hiện trên mặt ruộng không phải dấu hiệu của hạn hán mà là kỹ thuật của một phương thức sản xuất mới nhằm giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm nước, hướng tới tạo tín chỉ các-bon, phát triển nền nông nghiệp bền vững. Đây cũng là mục tiêu của mô hình canh tác lúa giảm phát thải đang được triển khai trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Ít ai biết rằng, để có được hơn 150ha lúa giảm phát thải hôm nay là cả một quá trình kiên trì vận động, đồng hành của Hợp tác xã Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xã Xuân Lập, đứng đầu là bà Mai Thị Hiền, Giám đốc.

Được thành lập từ năm 2017 với nhiệm vụ cung ứng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cho nông dân, Hợp tác xã từng bước chuyển mình từ đơn vị cung ứng dịch vụ sang tổ chức liên kết sản xuất. Khi địa phương triển khai mô hình lúa giảm phát thải, bà Mai Thị Hiền xác định, nếu chỉ tuyên truyền mà không giải quyết được bài toán vốn và đầu ra thì rất khó để nông dân mạnh dạn thay đổi tập quán canh tác.
Bởi vậy, Hợp tác xã đã lựa chọn cách đồng hành ngay từ đầu vụ. Người dân tham gia mô hình được Hợp tác xã cho tạm ứng giống với mức khoảng 1 triệu đồng/mẫu, phân bón khoảng 4 triệu đồng/mẫu, được hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, tập huấn quy trình canh tác, hỗ trợ bao bì đóng gói sau thu hoạch. Khi lúa chín, Hợp tác xã tổ chức thu hoạch tập trung đồng thời đứng ra bao tiêu toàn bộ sản phẩm.
Không dừng lại ở việc hỗ trợ vật tư ban đầu, Hợp tác xã còn cử cán bộ kỹ thuật thường xuyên bám đồng, hướng dẫn nông dân điều tiết nước, bón phân, quản lý sâu bệnh theo đúng quy trình canh tác giảm phát thải. Chính sự đồng hành ấy đã tạo niềm tin để nông dân thay đổi.

Bà Mai Thị Hiền chia sẻ: "Điều chúng tôi trăn trở nhất là làm sao để người dân yên tâm giữ ruộng. Nếu không có Hợp tác xã hỗ trợ thì nhiều hộ nông dân sẽ bỏ ruộng vì thiếu vốn đầu tư ban đầu cũng như nỗi lo về đầu ra sản phẩm. Khi Hợp tác xã đứng ra ứng vốn, hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm thì bà con mới mạnh dạn tham gia mô hình. Chúng tôi không chỉ bán vật tư mà mong muốn trở thành người đồng hành với nông dân trong cả quá trình sản xuất".
Đến nay, Hợp tác xã đã quy tụ 427 thành viên tham gia liên kết sản xuất. Riêng vụ sản xuất này, Hợp tác xã triển khai 150,7ha lúa giảm phát thải, đánh dấu vụ thứ hai thực hiện mô hình tại thôn Phú Xá. Song song với đó, Hợp tác xã còn phát triển thêm 10,3ha lúa truy xuất mã số vùng trồng, tạo nền tảng nâng cao giá trị nông sản và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Từ cánh đồng giảm phát thải đến chuỗi giá trị bền vững

Ông Phạm Văn Chuyên, Trưởng thôn Phú Xá, đồng thời là một trong những thành viên tiêu biểu của Hợp tác xã với 5 mẫu lúa giảm phát thải, nhớ lại thời điểm Hợp tác xã bắt đầu vận động bà con tham gia mô hình.
"Nhiều người khi ấy còn băn khoăn lắm. Ruộng lúa mà để khô thì ai cũng sợ mất mùa. Nhưng khi Hợp tác xã tổ chức tập huấn, có cán bộ kỹ thuật hướng dẫn tận ruộng, rồi hỗ trợ giống, phân bón và cam kết bao tiêu nên bà con dần yên tâm".

Theo ông Chuyên, sau hai vụ sản xuất, hiệu quả của mô hình ngày càng rõ nét. Lượng nước tưới giảm đáng kể, cây lúa cứng cây hơn, ít sâu bệnh hơn, chi phí sản xuất giảm trong khi năng suất vẫn được giữ ổn định.

"Điều quan trọng nhất không chỉ là giảm chi phí, mà người dân thay đổi tư duy sản xuất. Trước đây chỉ nghĩ làm sao thu được nhiều thóc. Bây giờ bà con hiểu rằng sản xuất còn phải bảo vệ môi trường, giảm phát thải, nâng cao chất lượng hạt gạo và hướng tới những thị trường có giá trị cao hơn. Nếu không có Hợp tác xã dẫn dắt thì rất khó để nông dân tự mình làm được".

Thực tế cho thấy, mô hình lúa giảm phát thải không chỉ mang lại lợi ích về môi trường mà còn tạo ra nhiều giá trị kinh tế. Qua các mô hình thí điểm trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, kỹ thuật tưới ướt - khô xen kẽ giúp giảm đáng kể lượng khí mê-tan phát sinh từ ruộng lúa, tiết kiệm nhiều lần tưới nước, cây lúa sinh trưởng tốt hơn và mở ra cơ hội hình thành tín chỉ carbon trong tương lai. Đó cũng là hướng đi mà Hợp tác xã Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xã Xuân Lập đang từng bước theo đuổi.

Ở Xuân Lập hôm nay, thành công của hơn 150ha lúa giảm phát thải không đơn thuần được đo bằng năng suất hay sản lượng. Thành công lớn nhất chính là niềm tin của người nông dân đã được khơi dậy; những thửa ruộng từng có nguy cơ bị bỏ hoang nay tiếp tục được chăm sóc; những người nông dân vốn quen với cách làm cũ đã mạnh dạn bước vào hành trình sản xuất xanh.
Và phía sau sự chuyển mình ấy là hình ảnh người nữ giám đốc HTX vẫn lặng lẽ bám đồng, cùng bà con tính từng bao giống, từng ki-lô-gam phân bón, từng mực nước trên ruộng lúa. Với bà Mai Thị Hiền, giữ được ruộng đồng không chỉ là giữ sinh kế cho hàng trăm hộ nông dân mà còn là gìn giữ tương lai của một nền nông nghiệp phát triển bền vững, nơi mỗi hạt gạo không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn góp phần giảm phát thải, bảo vệ môi trường và mở ra những cơ hội mới cho người nông dân trong kỷ nguyên nông nghiệp xanh.
Nguồn: Nhóm PV Báo Nông nghiệp và Môi trường
Chi tiết bài báo xem tại đây


© Bản quyền thuộc về Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn - Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Đ/c: Số 02 Ngọc Hà, Ba Đình, TP. Hà Nội.

Chịu trách nhiệm: Ông Lê Đức Thịnh - Cục Trưởng

Tel: 024.38438794 / Fax: 024.38438791 / Email: cucktht@gmail.com

Technology Supported by ECPVietnam