Từ cây chuối thân quen với bất kỳ vùng quê nào trên dải đất Việt Nam, một hợp tác xã tại TP. Huế đã phát triển chuỗi sản phẩm đa dạng.
Đó là Hợp tác xã (HTX) Sợi chuối và Dịch vụ nông nghiệp Hương Trà. Điều đặc biệt, quy trình sản xuất tại đây tuân thủ nghiêm ngặt tư duy kinh tế tuần hoàn: không bỏ đi bất cứ thứ gì, vì phế phụ phẩm của khâu trước lại trở thành nguyên liệu đầu vào cho các bước sản xuất tiếp theo.
Đa dạng sản phẩm từ cây chuối
Ít ai nghĩ rằng, mới thành lập từ tháng 10/2025, HTX Hương Trà đã xây dựng được vùng nguyên liệu khoảng 25 ha tại ba xã Hương Trà, Bình Điền và Hưng Lộc (TP. Huế).
Để nhanh chóng hoàn thiện quy trình sản xuất, HTX lựa chọn hợp tác với Công ty CP Musa Pacta - đơn vị tiên phong phát triển công nghệ sợi chuối tại Việt Nam. Thông qua hợp tác, HTX tiếp nhận quy trình kỹ thuật từ khâu ươm giống, trồng, chăm sóc đến thu hoạch và chế biến.
Công ty CP Musa Pacta cũng hỗ trợ các thiết bị như máy xẻ thân, máy tuốt sợi và bao tiêu sản phẩm thương phẩm đầu ra. Nhờ vậy, dù mới đi vào hoạt động, xưởng đã đạt công suất chế biến khoảng 100 tấn chuối quả tươi mỗi tháng, tạo việc làm cho khoảng 50 lao động địa phương.
Với mô hình
chuỗi giá trị chuối theo hướng tuần hoàn, gần như toàn bộ cây chuối đều được tận dụng để chế biến thành các sản phẩm khác nhau. Bên cạnh sản phẩm cốt lõi là sợi chuối công nghiệp và đồ thủ công mỹ nghệ, HTX còn đa dạng hóa hệ sinh thái với bột chuối xanh, quả chuối chín sấy dẻo, trà hoa chuối, rượu chuối và giấm chuối.
Qua đôi bàn tay khéo léo của người thợ, thân chuối sau khi tuốt sạch và phơi khô sẽ được bện, tết thành những sợi thừng lớn nhỏ, rồi xử lý thành túi, giỏ, chổi, giấy… với kiểu dáng độc đáo. Sợi chuối Hương Trà được đánh giá cao nhờ độ bền, sự mềm mịn, dẻo dai và đặc biệt là ít bị mốc hay co rút. Ngay cả phần bã chuối tưởng chừng bỏ đi cuối cùng cũng được ủ thành giá thể, phân bón hữu cơ vi sinh để trả lại nguồn dinh dưỡng cho đồng ruộng.
Chia sẻ về lý do theo đuổi mô hình này, chị Hoàng Mỹ Linh - Giám đốc HTX Hương Trà cho biết, sinh ra trong một gia đình thuần nông, tuổi thơ gắn liền với mảnh ruộng, cánh đồng nên chị luôn trân trọng giá trị lao động của người nông dân. Khi biết đến công nghệ tận dụng toàn bộ cây chuối theo hướng tuần hoàn, chị mong muốn đưa mô hình này về phát triển tại quê hương. "Nói rằng tôi lựa chọn nông nghiệp không rác thải hay mô hình này lựa chọn tôi cũng đều đúng”, chị Linh chia sẻ.
Theo chị Linh, thị trường sợi chuối đã hình thành và phát triển gần 20 năm nay tại nhiều quốc gia như Philippines, Ấn Độ, Trung Quốc… Đây là lĩnh vực có tiềm năng phát triển lớn nếu đi đúng hướng, nhất là khi xu hướng sử dụng vật liệu thân thiện môi trường ngày càng được ưa chuộng. HTX đã và đang được Liên minh HTX thành phố Huế và các cơ quan, ban, ngành, địa phương hỗ trợ xây dựng mô hình, xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Động lực và kỳ vọng từ dòng vốn xanh
Để vận hành một mô hình kinh tế tuần hoàn, nguồn vốn đầu tư ban đầu giữ vai trò quan trọng, nhất là trong giai đoạn xây dựng hạ tầng và hoàn thiện dây chuyền sản xuất. Hiểu rõ điều đó, HTX Hương Trà đã chủ động tìm đến dòng vốn ngân hàng.
Theo HTX, đơn vị đã tiếp cận các khoản vay phục vụ vốn lưu động, đầu tư nhà xưởng và thu mua nguyên liệu, qua đó chủ động hơn trong tổ chức sản xuất và liên kết với vùng nguyên liệu.
Tuy nhiên, để mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh, HTX cho rằng vẫn cần thêm các chính sách tín dụng xanh phù hợp với mô hình kinh tế tuần hoàn. Chị Linh trải lòng, bản thân chị và HTX rất mong muốn trong tương lai, hệ thống ngân hàng sẽ thiết kế riêng các gói "tín dụng xanh" chuyên biệt gắn liền với các tiêu chí ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị).
"Thị trường sợi chuối thế giới đã phát triển mạnh từ lâu vì xu hướng chuộng vật liệu thân thiện với môi trường. Khi HTX chứng minh được quy trình khép kín không phát thải, chúng tôi rất cần những chính sách tín dụng xanh ưu đãi sâu hơn nữa về cả lãi suất lẫn hạn mức. Đó sẽ là động lực tối ưu để các doanh nghiệp nông nghiệp tuần hoàn như Hương Trà giảm tải áp lực chi phí, tự tin gắn nhãn 'doanh nghiệp xanh' và đưa nông sản Việt bứt phá mạnh mẽ hơn”, chị Linh kỳ vọng.
Nguồn: Khánh Ly - Nông sản sạch Báo Nông nghiệp và Môi trường
