Hơn 1.100 quỹ tín dụng nhân dân hỗ trợ vốn cho khu vực kinh tế tập thể

Hệ thống quỹ tín dụng nhân dân với hơn 1.100 quỹ đang hoạt động và gần 2 triệu thành viên là kênh cung ứng vốn quan trọng cho kinh tế tập thể và nông thôn.

HTX nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong kinh tế tập thể

Khu vực kinh tế tập thể (KTTT) với nòng cốt là hợp tác xã (HTX) tiếp tục duy trì đà phát triển trong giai đoạn 2021 - 2025, đồng thời từng bước khẳng định vai trò trong nền kinh tế.

Đến cuối năm 2025, cả nước có 34.889 HTX với hơn 5,6 triệu thành viên, cùng 219 liên hiệp HTX và hơn 60.000 tổ hợp tác. Doanh thu bình quân đạt trên 4,5 tỷ đồng mỗi HTX/năm, lợi nhuận bình quân khoảng 421 triệu đồng/HTX, thu nhập của lao động thường xuyên đạt khoảng 63,5 triệu đồng/người/năm.

Khoảng 44,6% số HTX được đánh giá hoạt động tốt hoặc khá. Cả nước có khoảng 2.600 HTX ứng dụng công nghệ cao và khoảng 40% HTX nông nghiệp đã liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.

Theo Bộ Tài chính, khu vực KTTT phát triển trong bối cảnh khung chính sách và pháp luật ngày càng được hoàn thiện. Một dấu mốc quan trọng là Nghị quyết 20-NQ/TW năm 2022 của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới.

Tại hội thảo quốc tế “Củng cố, nâng cao vai trò của hệ thống quỹ tín dụng nhân dân trong nền kinh tế và khu vực kinh tế tập thể” chiều 12/3, ông Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển có tính bước ngoặt với mục tiêu tăng trưởng cao trong dài hạn.

Theo ông Tuấn, trong bối cảnh đó, Nhà nước cần cơ chế huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực xã hội, từ tất cả thành phần kinh tế. Nghị quyết 20-NQ/TW đã xác định phát triển KTTT năng động, hiệu quả và bền vững, cùng với kinh tế nhà nước trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân.

“Đây không chỉ là mục tiêu kinh tế mà còn là cam kết chính trị về tăng trưởng bao trùm, bảo đảm mọi người dân và thành phần kinh tế đều có cơ hội tham gia và thụ hưởng thành quả phát triển", ông Tuấn nói.

Trong các lĩnh vực hoạt động, HTX nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 23.455 đơn vị, tương đương 67% tổng số HTX cả nước.

Những năm gần đây, nhiều HTX nông nghiệp đã bắt đầu ứng dụng chuyển đổi số, nông nghiệp thông minh và mở rộng kênh tiêu thụ qua thương mại điện tử. Nhờ đó, doanh thu bình quân của HTX nông nghiệp tăng từ khoảng 1,2 tỷ đồng năm 2020 lên khoảng 2,7 tỷ đồng vào năm 2025.

Ở các lĩnh vực công nghiệp, thương mại và dịch vụ, các HTX cũng có xu hướng năng động hơn trong mở rộng thị trường. Một số mô hình đã tiếp cận thị trường quốc tế, bao gồm Châu Âu và Hoa Kỳ.

Trong khi đó, các HTX trong lĩnh vực vận tải và xây dựng từng bước áp dụng công nghệ quản lý hiện đại. Hệ thống quỹ tín dụng nhân dân tiếp tục đóng vai trò là kênh cung ứng tài chính quan trọng cho khu vực nông thôn và KTTT.

Hơn 1.100 quỹ tín dụng nhân dân - kênh cung ứng vốn quan trọng

Theo ông Hoàng Việt Dũng, Phó Cục trưởng Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng (Ngân hàng Nhà nước), hệ thống quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) được thành lập từ năm 1993 theo mô hình tổ chức tín dụng HTX với mục tiêu huy động nguồn lực trong cộng đồng để hỗ trợ lẫn nhau, đặc biệt tại khu vực nông thôn.

Sau hơn ba thập kỷ phát triển, hệ thống này đã trở thành kênh cung ứng vốn và dịch vụ ngân hàng quan trọng ở địa phương, góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện, hỗ trợ sản xuất kinh doanh và giảm nghèo.

Tính đến ngày 31/12/2025, cả nước có 1.175 QTDND hoạt động tại 31 tỉnh, thành phố với gần 2 triệu thành viên. Tổng tài sản của hệ thống đạt khoảng 203 nghìn tỷ đồng, tiền gửi khách hàng đạt 178,3 nghìn tỷ đồng và dư nợ cho vay đạt 147,2 nghìn tỷ đồng. Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở mức khoảng 0,89%.

Trong hệ thống hiện có 26 quỹ có tổng tài sản trên 500 tỷ đồng và 319 quỹ có quy mô từ 200 đến dưới 500 tỷ đồng.

Theo ông Dũng, các QTDND nhìn chung đã hoạt động theo đúng tôn chỉ tương trợ thành viên, đồng thời tăng cường liên kết và điều hòa vốn thông qua Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, khu vực KTTT vẫn tồn tại nhiều hạn chế khi phần lớn HTX có quy mô nhỏ, năng lực quản trị và tích lũy vốn còn thấp, trong khi khả năng tiếp cận tín dụng, đất đai và công nghệ vẫn gặp khó khăn.

Liên kết giữa HTX với doanh nghiệp và các thành phần kinh tế khác chưa thực sự chặt chẽ. Năng lực quản trị của đội ngũ cán bộ HTX ở nhiều nơi chưa đáp ứng được yêu cầu trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng.

Đối với hệ thống QTDND, ông Hoàng Việt Dũng cho rằng một số quỹ vẫn bộc lộ rủi ro trong quản trị. Có trường hợp chạy theo mục tiêu lợi nhuận, chưa chú trọng đầy đủ lợi ích thành viên, kiểm soát nội bộ còn yếu và tiềm ẩn rủi ro đạo đức.

Ngoài ra, quy mô hoạt động của nhiều quỹ còn nhỏ, sản phẩm dịch vụ chưa đa dạng và hạ tầng công nghệ thông tin còn lạc hậu. Việc xử lý các QTDND yếu kém cũng gặp nhiều khó khăn, đặc biệt liên quan đến tài sản bảo đảm và sắp xếp lại địa bàn hoạt động.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự cạnh tranh từ các tổ chức tài chính và công nghệ tài chính (fintech), ông Dũng cho rằng hệ thống QTDND cần tái định vị vai trò, tập trung phục vụ cộng đồng thành viên, đặc biệt là người dân nông thôn và nhóm thu nhập thấp.

Theo ông Jens Schmid-Kreye, Phó phòng phụ trách Hợp tác phát triển, Đại sứ quán Đức tại Việt Nam, mô hình HTX có lịch sử hơn 170 năm tại Đức và hiện là một trụ cột của nền kinh tế nước này.

Đức hiện có hơn 7.000 HTX với trên 20 triệu thành viên hoạt động trong nhiều lĩnh vực như ngân hàng, nông nghiệp, nhà ở, bán lẻ và năng lượng. Hệ thống ngân hàng HTX là một trong những mạng lưới ngân hàng lớn nhất nước này, đóng vai trò quan trọng trong tài trợ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Theo ông, điểm mạnh của mô hình HTX là định hướng dài hạn và gắn chặt với cộng đồng địa phương. Các tổ chức này do thành viên sở hữu và hoạt động vì lợi ích của họ, từ đó tạo sự tin cậy và tính ổn định trong hệ thống tài chính.

Ông Jens Schmid-Kreye cho rằng, việc tăng cường đối thoại khu vực và chia sẻ kinh nghiệm giữa các quốc gia Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam, Lào, Philippines và Thái Lan có thể giúp tìm ra các giải pháp hiệu quả nhằm phát triển các tổ chức tài chính hợp tác và thúc đẩy tài chính toàn diện.

Nguồn: Linh Linh - Bảo Thắng Báo Nông nghiệp và Môi trường

Chi tiết bài báo xem tại đây