Ngày 28/9, UBND tỉnh Cà Mau tổ chức Hội nghị chuyên đề về "Phát triển kinh tế tập thể, HTX trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn mới".  Tham dự hội nghị có ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội; ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau; cùng hơn 200 đại biểu là lãnh đạo các sở, ngành, xã, phường và đại diện các HTX trên địa bàn tỉnh Cà Mau.

Tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước

Trong 9 tháng đầu năm 2026, Cà Mau có 22 HTX mới được thành lập. Đến nay, toàn tỉnh có 437 HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, trong đó 347 HTX hoạt động ổn định, với gần 17.700 thành viên.

Bên cạnh đó, toàn tỉnh có 4 liên hiệp HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, với 36 HTX thành viên; 851 tổ hợp tác hoạt động trong các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, diêm nghiệp, thu hút hơn 21.000 tổ viên.

Thời gian qua, Cà Mau triển khai nhiều chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, HTX. Từ đầu năm đến nay, tỉnh tổ chức 12 lớp đào tạo, tập huấn cho 561 lượt học viên; thí điểm 4 dự án liên kết sản xuất; đồng thời triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Tuy nhiên, kinh tế tập thể, HTX nông nghiệp vẫn còn không ít điểm nghẽn. Khoảng 56% HTX có quy mô trung bình và yếu; năng lực quản trị còn hạn chế. Liên kết giữa thành viên - HTX - doanh nghiệp chưa bền vững; việc ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số còn chậm.

Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, nhận định kinh tế tập thể của tỉnh vừa có nền tảng để phát triển, vừa còn nhiều việc phải làm để HTX thực sự mạnh lên.

Theo ông Sử, một trong những điểm nghẽn hiện nay là nhận thức của một bộ phận người dân về bản chất HTX chưa đầy đủ. Ở một số nơi vẫn còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước, trong khi HTX phải trước hết là tổ chức kinh tế của thành viên, do thành viên cùng góp sức xây dựng và hưởng lợi.

Các đại biểu cho rằng, trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng gắn với tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, thị trường và yêu cầu giảm phát thải, sản xuất riêng lẻ của từng hộ dân sẽ ngày càng bộc lộ hạn chế. HTX cần trở thành cầu nối giữa nông dân, doanh nghiệp, nhà khoa học và thị trường.

Đừng để HTX đi “mình ên”

Gợi mở giải pháp phát triển kinh tế tập thể, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan nhấn mạnh HTX không chỉ là một mô hình kinh tế mà còn là giải pháp tổ chức lại sản xuất.

Theo ông Hoan, thông qua HTX, nông dân có thể cùng xây dựng cánh đồng, vùng nguyên liệu có tổ chức. Thành viên không chỉ góp đất, góp vốn mà quan trọng hơn là góp niềm tin để cùng nhau phát triển.

“Một HTX thành công không chỉ được đo bằng doanh thu hay lợi nhuận mà ý nghĩa hơn là được đo bằng niềm tin giữa các thành viên, khả năng hợp tác, năng lực cộng đồng”, ông Hoan chia sẻ.

Từ thực tế hoạt động của HTX, ông Hoan lưu ý Cà Mau “đừng để HTX đi mình ên”, một HTX dù người đứng đầu có năng lực, cũng khó có thể tự mình giải quyết tất cả vấn đề về vốn, thị trường, hạ tầng, công nghệ và nhân lực.

Do đó, HTX cần một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ. Trong đó, chính quyền đóng vai trò kiến tạo, kết nối; ngành chuyên môn đánh giá đúng “sức khỏe” từng HTX; doanh nghiệp đồng hành ngay từ đầu vụ; nhà khoa học hỗ trợ kỹ thuật, công nghệ; tổ chức tín dụng cùng tham gia chia sẻ và hỗ trợ nguồn lực.

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề xuất Cà Mau thành lập một nhóm tư vấn trên không gian mạng, quy tụ chuyên gia, giảng viên các trường đại học, đại diện HTX, bí thư, chủ tịch UBND cấp xã và các đơn vị liên quan.

Thông qua nền tảng số, các bên có thể tương tác, giải đáp nhanh những vướng mắc phát sinh, kết nối thị trường và chia sẻ kinh nghiệm quản trị. Tuy nhiên, để mô hình này hiệu quả, điều quan trọng là phải “nói thật, làm thật”, nhìn thẳng vào những vấn đề đang tồn tại thay vì chỉ báo cáo những mặt tích cực.

Theo ông Lê Minh Hoan, bản chất của HTX phải được thể hiện trước hết ở lợi ích của thành viên. Đó có thể là mua vật tư đầu vào với giá tốt hơn, áp dụng kỹ thuật để nâng cao chất lượng, tổ chức sản xuất đồng đều hoặc cùng nhau tìm kiếm và chủ động đầu ra.

“HTX không chỉ góp đất, góp vốn mà quan trọng hơn là góp niềm tin”, ông Lê Minh Hoan nhấn mạnh.

90 ngày để nhìn rõ “sức khỏe” HTX

Để chuyển những định hướng trên thành hành động cụ thể, ông Lê Minh Hoan gợi mở Cà Mau có thể lựa chọn một số HTX để triển khai chương trình hành động trong 90 ngày.

Trong 30 ngày đầu, địa phương tập trung rà soát, làm rõ dữ liệu, đánh giá thực chất tình hình và xác định những vướng mắc của từng HTX. 30 ngày tiếp theo tập trung kết nối đào tạo, tư vấn quản trị, hỗ trợ tiếp cận doanh nghiệp và thị trường. 30 ngày cuối thử nghiệm các giải pháp cải tiến, sau đó đo lường kết quả.

Những việc cần ít nguồn lực có thể triển khai ngay; những nội dung cần đầu tư lớn phải được chuẩn bị phương án cụ thể, xác định rõ nguồn lực và trách nhiệm.

Tiến sĩ Trần Minh Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn, cho rằng HTX nông nghiệp hiện đại phải lấy thành viên làm trung tâm, lấy dịch vụ mua chung, bán chung làm nền tảng để tạo giá trị gia tăng cho thành viên và nguồn lực vận hành HTX.

Theo ông Hải, để phát triển HTX nông nghiệp hiện đại không thể thiếu vai trò của chính quyền, nhất là Đảng ủy, UBND cấp xã và các đoàn thể ở cơ sở. Chính quyền cần hiểu HTX không phải là đối tượng để quản lý hành chính đơn thuần mà là đối tác trong quá trình tổ chức lại sản xuất.

Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu chính quyền cơ sở rà soát, nắm rõ thực trạng từng HTX. Đồng thời, phân loại HTX hoạt động tốt, HTX yếu và những đơn vị đang gặp khó khăn, vướng mắc để có hướng hỗ trợ phù hợp với từng ngành hàng chủ lực.

Theo ông Sử, phát triển kinh tế nông nghiệp cần thông qua con đường hợp tác. Chính quyền các cấp, nhất là cấp cơ sở, phải hiểu rõ bản chất, vị trí và vai trò của HTX để có cách chỉ đạo phù hợp, trách nhiệm và quyết tâm.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát, hướng dẫn chính quyền cơ sở các giải pháp trọng tâm xây dựng HTX kiểu mới, lấy xã viên làm trung tâm, lấy số đông làm sức mạnh; đồng thời xây dựng bộ tiêu chí đánh giá HTX theo mô hình HTX kiểu mới.

Các xã, phường được yêu cầu gắn phát triển kinh tế tập thể, HTX với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, lấy khoa học - kỹ thuật làm cơ sở nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.

Từ những con số về số lượng HTX, thành viên và tổ hợp tác hiện nay, Cà Mau đã có một nền tảng đáng kể để phát triển kinh tế tập thể. Vấn đề đặt ra là làm sao chuyển nền tảng ấy thành sức mạnh thực chất của nông dân.

Nguồn: Trọng Linh Báo Nông nghiệp và Môi trường

Chi tiết bài báo xem tại đây