Ông Nguyễn Duy Cường, Giám đốc HTX Nông nghiệp Kinh doanh Dịch vụ và Tổng hợp Sơn Đông, xã Đoài Phương, TP Hà Nội, trước đây là Chủ tịch UBND xã Sơn Đông. Sau khi nghỉ, ông trở về làm nông nghiệp và tiếp nhận HTX của địa phương rồi quyết tâm đổi mới nó theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn. Nếu như HTX kiểu cũ chỉ hoạt động được một số khâu dịch vụ như thủy lợi, bảo vệ thực vật (BVTV) hay cơ giới, thì theo ông Cường, HTX kiểu mới phải tổ chức sản xuất và đặc biệt là bao tiêu được sản phẩm cho các thành viên. Chỉ khi đó mới phát huy được ưu thế của kinh tế tập thể, giúp các thành viên thêm gắn bó với HTX chứ không phải là chuyện hình thức.  

Nhận thấy tình cảnh người dân chán ruộng, bỏ ruộng hoang HTX Nông nghiệp Kinh doanh Dịch vụ và Tổng hợp Sơn Đông đã tập trung, tích tụ được tổng cộng khoảng 40 ha để trồng lúa nhưng không phải theo kiểu thông thường mà ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ vào để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế. Cụ thể, HTX mua sắm các loại máy làm đất, máy cấy, hệ thống sản xuất mạ khay, máy gặt đập liên hợp, máy cuộn rơm rạ…

Mỗi thiết bị này có khả năng lao động bằng hàng chục, thậm chí hàng trăm lao động thủ công nên tiết kiệm được nhiều chi phí so với sản xuất kiểu truyền thống, đặc biệt là không phụ thuộc vào lao động lúc mùa vụ vừa giá cao lại vừa khó thuê. Không chỉ vậy mạ khay cấy máy còn giảm được mật độ lúa, tăng khoảng cách giữa các cây với nhau giúp chúng quang hợp tốt, sinh trưởng thuận lợi, có sức đề kháng tốt hơn, đỡ phải sử dụng nhiều thuốc BVTV.

Ông Cường cho biết đơn vị mình thời gian qua có sử dụng một số giống lúa chất lượng của Công ty Cổ phần Giống - Vật tư Công nghệ cao Việt Nam (Phu Tho Seed). Vụ xuân năm 2025, HTX trồng J02 rồi bán gạo với giá 20.000 đồng/kg. Vụ xuân năm 2026, HTX lại trồng QR15, ngoài bán thóc giống cho công ty với giá 11.500 đồng/kg, diện tích nào không đủ tiêu chuẩn giống thì xay thóc, bán gạo với giá 17.000 đồng/kg.

Cùng là sản phẩm của Công ty Cổ phần Giống - Vật tư Công nghệ cao Việt Nam nhưng J02 là giống lúa Nhật, cho năng suất cao, chất lượng gạo tốt, hạt thơm, dẻo, vị đậm đà, còn QR15 thì năng suất nhỉnh hơn cả J02 nhưng chất lượng lại có phần hạn chế hơn. Trung bình mỗi sào lúa mỗi vụ cho HTX lợi nhuận khoảng 700-800.000 đồng, tính ra mỗi ha đem lại lợi nhuận khoảng trên dưới 20 triệu đồng.

Vào mùa gặt các làng quê thường mù mịt khói đốt rơm rạ. HTX của ông Cường là đơn vị tiên phong trong việc sử dụng máy cuộn để thu gom toàn bộ lượng rơm trên đồng ruộng về, không còn đốt gây ô nhiễm môi trường như trước. Nguồn phụ phẩm này được tận dụng làm thức ăn cho gia súc, ủ thành phân hữu cơ hay làm ổ lót cho gia cầm đẻ. Một vòng tuần hoàn khép kín giữa trồng trọt và chăn nuôi được bắt đầu từ vụ xuân năm 2026 này khi ông Cường tổ chức nuôi hàng ngàn con vịt, con ngan thả đồng.

Thả vịt, thả ngan trên đồng có thể tận dụng những thức ăn sẵn có nên lượng cám công nghiệp giảm mạnh khoảng 30-40%, giúp thịt và trứng của chúng rất thơm ngon. Hơn thế cách nuôi này lại bớt sâu bệnh hại, bớt ốc bươu vàng cho đồng ruộng, hạn chế tình trạng lúa ma và bổ sung một lượng phân bón hữu cơ tự nhiên miễn phí giúp cải tạo đất, tăng độ phì nhiêu và giảm lượng phân bón hóa học sử dụng trong canh tác. Trong quá trình trồng trọt và chăn nuôi, các thành viên của HTX luôn nhận được sự đồng hành của cán bộ khuyến nông Trung tâm Khuyến nông Hà Nội về kỹ thuật cũng như về vay vốn quỹ.

Ông Nguyễn Duy Cường chia sẻ về mô hình sản xuất tuần hoàn, kết hợp lúa và vịt của HTX: Do mới chỉ làm có một vụ nên hiệu quả kinh tế tôi còn chưa tính toán chi tiết được. Tuy nhiên việc kết hợp giữa trồng lúa và nuôi vịt đã chứng tỏ sự phù hợp với thực tế của sản xuất nông nghiệp hiện nay. Cách làm này không chỉ tốt cho cây lúa mà còn tốt cho cả con vịt. Sản xuất tuần hoàn còn góp phần bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới một nền nông nghiệp xanh và bền vững hơn. Nuôi vịt trên ruộng lúa tôi thấy đặc biệt có lợi khi kiểm soát lúa ma và giảm đáng kể việc sử dụng thuốc BVTV vì vịt đã ăn phần lớn các loại sâu hại và ốc bươu vàng rồi.

Với tinh thần dám nghĩ, dám làm, tiên phong trong đổi mới ông Nguyễn Duy Cường đã trở thành một tấm gương trong việc thúc đẩy cơ giới hóa đồng bộ, xây dựng mô hình nông nghiệp tuần hoàn và nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp của xã Đoài Phương. Những mùa vàng với hạt lúa trĩu bông ngày nay đã đi kèm với hình ảnh những đàn vịt trắng, vịt xám luồn lách bên dưới để tìm mồi. Cách làm này tạo đa giá trị, không chỉ cho nông nghiệp, cho môi trường mà còn cho cả xã hội khi được sử dụng những sản phẩm từ trồng trọt, chăn nuôi chất lượng hơn, an toàn hơn.

Nguồn: Trần Thị Hiền Báo Nông nghiệp và Môi trường

Chi tiết bài báo xem tại đây