Dẫn dắt nông dân từ tăng trưởng đơn thuần đến nông nghiệp đa giá trị

Nâng cao thu nhập nông dân, gìn giữ hệ sinh thái nông thôn

“Năm 2026 được xác định là năm có ý nghĩa quan trọng, khi toàn ngành Nông nghiệp và Môi trường cùng cả nước thực hiện nhiều nhiệm vụ lớn, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số và phát triển bền vững. Trong bối cảnh ngành Nông nghiệp và Môi trường không còn mở rộng theo chiều rộng mà tập trung đi sâu vào chất lượng, giá trị và hiệu quả từng lĩnh vực, vai trò và chức năng quản lý nhà nước của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn càng trở nên then chốt hơn”, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng nhấn mạnh tại cuộc họp triển khai các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 của Cục ngày 26/2.

Ghi nhận và đánh giá cao những kết quả đơn vị đạt được trong nhiều năm qua, đặc biệt là năm 2025, theo Thứ trưởng, Cục ngày càng thể hiện rõ sự chuyên nghiệp, tư duy đổi mới tích cực và cách tiếp cận linh hoạt, sát thực tiễn.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, sự phát triển của kinh tế hợp tác và các ngành nghề nông thôn phụ thuộc rất lớn vào việc xây dựng và tổ chức thực thi chính sách. Vì vậy, thời gian tới, Cục cần tiếp tục đổi mới tư duy, phát huy tính sáng tạo trong tham mưu cơ chế, chính sách, bảo đảm đồng hành và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp. Mục tiêu không chỉ là tăng trưởng đơn thuần mà là phát triển nền nông nghiệp đa giá trị, sinh thái và bền vững.

“Thực tế cho thấy, quỹ đất nông nghiệp không tăng, thậm chí diện tích đất lúa đang có xu hướng thu hẹp. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn duy trì vị thế là quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu nhờ đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao chất lượng, đồng thời bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường. Nhiều địa phương đã chủ động khai thác tốt tiềm năng sẵn có, phát triển các mô hình sản xuất gắn với du lịch sinh thái, tạo thêm giá trị gia tăng trên cùng một đơn vị diện tích. Cốt lõi của quá trình này là nâng cao thu nhập cho người nông dân đi đôi với gìn giữ hệ sinh thái nông thôn”, Thứ trưởng phân tích.

Trên tinh thần đó, Thứ trưởng Võ Văn Hưng mong muốn năm 2026, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tiếp tục khẳng định vai trò, nâng cao chất lượng tham mưu, tập trung vào hiệu quả thay vì dàn trải nguồn lực. Từ đó thực hiện tốt chức năng đồng hành, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển bền vững và thực chất.

Thể chế đi trước làm chính sách dẫn dắt người dân và hợp tác xã

Theo Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn Lê Đức Thịnh, năm 2026 không chỉ đơn thuần là một năm công tác mới mà là năm bản lề mở ra giai đoạn triển khai những định hướng lớn của Đảng, Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường về cơ cấu lại ngành theo chiều sâu.

“Đó là chặng đường hướng tới tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững, phát triển nông thôn hiện đại, nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể và xây dựng đội ngũ nông dân chuyên nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng”, ông Lê Đức Thịnh chia sẻ.

Theo đó, chương trình công tác trọng tâm năm 2026 của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn được thiết kế với 26 nhiệm vụ cụ thể, chia thành 6 nhóm lớn, tựu trung là câu chuyện hoàn thiện thể chế, tổ chức lại sản xuất và nâng cao giá trị kinh tế nông thôn.

Ở nhóm nhiệm vụ đầu tiên là hoàn thiện thể chế, chính sách, Cục xác định đây là trọng tâm số một. Hàng loạt văn bản quan trọng sẽ được tập trung hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền ban hành, từ Nghị định về chính sách khuyến khích phát triển kinh tế trang trại đến các nghị định sửa đổi liên quan đến liên kết sản xuất - tiêu thụ nông sản, phát triển ngành nghề nông thôn và sản xuất, kinh doanh muối.

Cùng với đó là các quyết định của Thủ tướng Chính phủ về đào tạo nông dân số, nông dân chuyên nghiệp và đội ngũ quản trị hợp tác xã hiện đại giai đoạn 2026-2035; quy định tiêu chí hộ nông nghiệp có mức sống trung bình; điều chỉnh Đề án phát triển ngành muối.

Song song với việc sửa đổi, bổ sung các thông tư hướng dẫn phân loại hợp tác xã, kiểm tra chất lượng muối nhập khẩu, Cục cũng sẽ xây dựng khung quản trị và quản lý dữ liệu lĩnh vực kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn.

“Yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện về mặt pháp lý mà mỗi chính sách phải gắn chặt với mô hình tổ chức thực hiện và cơ chế triển khai cụ thể đến từng địa phương, để khi ban hành có thể đi ngay vào cuộc sống”, Cục trưởng Lê Đức Thịnh cho hay.

Nhóm nhiệm vụ trọng tâm thứ 2 của Cục trong năm 2026 là tổ chức lại sản xuất nông nghiệp gắn với hợp tác xã, liên kết chuỗi và xây dựng vùng nguyên liệu. Cục sẽ triển khai các hợp phần được giao trong Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại ĐBSCL, trong đó nhấn mạnh việc nâng cao năng lực hợp tác xã, kết nối bảo hiểm nông nghiệp và tín dụng theo chuỗi giá trị. Đề án mở rộng và phát triển vùng nguyên liệu nông sản tập trung phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu giai đoạn 2026-2035 cũng sẽ được hoàn thiện, với hợp tác xã và doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm liên kết.

Trên nền tảng đó, nhóm nhiệm vụ thứ 3 là kinh tế nông thôn được định hướng phát triển theo hướng đa giá trị. Việc bảo tồn, phát triển ngành nghề nông thôn tiếp tục được thúc đẩy. Không gian kinh tế nông thôn được mở rộng theo hướng gắn nông nghiệp với làng nghề, sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn. Các hội thi, festival làng nghề sẽ không chỉ dừng ở tôn vinh nghệ nhân, thợ giỏi mà còn hướng tới kết nối thị trường, xuất khẩu và doanh nghiệp, tạo đầu ra bền vững cho sản phẩm.

Nhóm nhiệm vụ thứ 4 cũng là một trụ cột quan trọng khác - đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp, nông dân thời đại mới. Chương trình đào tạo nông dân số, nông dân chuyên nghiệp và quản trị hợp tác xã hiện đại sẽ được trình phê duyệt và chuẩn bị triển khai. Việc đào tạo nghề nông nghiệp không còn tách rời thực tiễn mà gắn chặt với tổ chức lại sản xuất, cơ giới hóa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.

Ở nhóm nhiệm vụ thứ 5 là lĩnh vực cơ giới hóa và bố trí dân cư, Cục đặt mục tiêu triển khai đồng bộ chiến lược cơ giới hóa gắn với tiêu chuẩn, quy chuẩn và đào tạo nhân lực. Ứng dụng công nghệ GIS, viễn thám, trí tuệ nhân tạo trong cảnh báo rủi ro và quy hoạch dân cư an toàn.

“Bố trí dân cư không chỉ là sắp xếp nơi ở mà phải đi cùng sinh kế xanh, giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới”, ông Lê Đức Thịnh khẳng định.

Song hành với tất cả những nhiệm vụ đó là nhóm nhiệm vụ thứ 6 chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Từ nền tảng số dùng chung cho hợp tác xã nông nghiệp đến hệ thống dữ liệu về làng nghề, nghệ nhân, bố trí dân cư, sinh kế và cơ giới hóa, tất cả sẽ được chuẩn hóa, kết nối để phục vụ điều hành, giám sát và hoạch định chính sách. Xa hơn, Cục đặt mục tiêu từng bước hình thành hệ thống quốc gia về cơ cấu lại khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã, là một “bản đồ số” toàn diện cho sự phát triển bền vững của kinh tế nông thôn.